تفسير : تنها راه نجات
در ابتداى اين سوره با قسم تازه اى روبرو مىشويم ، مىفرمايد : « به عصر سوگند » ! ( * ( وَالْعَصْرِ ) * ) .
واژه « عصر » در اصل به معنى « فشردن » است ، و سپس به وقت عصر اطلاق شده ، به خاطر اينكه برنامهها و كارهاى روزانه در آن پيچيده ، و فشرده مىشود .
سپس اين واژه به معنى مطلق « زمان » و دوران تاريخ بشر و يا بخشى از زمان ، مانند عصر ظهور اسلام و قيام پيغمبر اكرم ص ، و امثال آن استعمال شده است ، و لذا در تفسير اين سوگند مفسران احتمالات زيادى گفتهاند :
1 - بعضى آن را اشاره به همان وقت « عصر » مىدانند ، به قرينه اينكه در بعضى ديگر از آيات قرآن به آغاز روز سوگند ياد شده است مانند « وَالضُّحى » ( سوره ضحى آيه 1 ) - يا - وَالصُّبْحِ إِذا أَسْفَرَ ( مدثر - 34 ) .
اين سوگند به خاطر اهميتى است كه اين موقع از روز دارد چرا كه زمان زمان دگرگونى نظام زندگى و حيات انسانها است ، كارهاى روزانه پايان مىگيرد ، پرندگان و حيوانات به لانههاى خود بازمىگردند ، خورشيد سر در افق مشرق فرو مىكشد ، و هوا تدريجا رو به تاريكى مىرود .
اين دگرگونى انسان را به قدرت لا يزال الهى كه بر اين نظام حاكم است متوجه مىسازد ، و در حقيقت نشانه اى از نشانههاى توحيد و آيتى از آيات پروردگار است كه شايسته سوگند مىباشد .
2 - بعضى ديگر آن را اشاره به سراسر زمان و تاريخ بشريت دانستهاند كه مملو از درسهاى عبرت ، و حوادث تكان دهنده و بيدارگر است ، و روى همين جهت آن چنان عظمتى دارد كه شايسته سوگند الهى است .