اينجا بود كه آيات فوق نازل شد ( 1 ) .
طبق اين روايات آيات فوق در آغاز بعثت نازل نشده ، بلكه وقتى نازل شد كه دعوت اسلام برملا شده بود ، و لذا عده اى معتقدند تنها پنج آيه نخستين اين سوره در آغاز بعثت نازل شده و بقيه با فاصله قابل ملاحظه اى بوده است .
ولى به هر حال اين شان نزول هرگز مانع گستردگى مفهوم آيه نيست .
در آيه بعد براى تاكيد بيشتر مىافزايد : « به من خبر ده اگر اين بنده نمازگزار بر طريق هدايت باشد » . . . ( * ( أَ رَأَيْتَ إِنْ كانَ عَلَى الْهُدى ) * ) .
« يا مردم را به تقوى دستور دهد » . . . ( * ( أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوى ) * ) .
آيا نهى كردن او سزاوار است ؟ و آيا مجازات چنين كسى جز آتش دوزخ مىتواند باشد ؟ ! « به من خبر ده اگر اين شخص طغيانگر كه رهروان راه حق را از نماز و هدايت و تقوى باز مىدارد ، اگر تكذيب حق كند و از آن روى گرداند چه سرنوشت دردناكى خواهد داشت » ؟ ! ( * ( أَ رَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَتَوَلَّى ) * ) ( 2 ) .
هامش
( 1 ) تفسير « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 515 .
( 2 ) جملههاى « رأيت » در سه آيه بالا به گفته بسيارى از مفسران به معنى « اخبرنى » است كه ما آن را در فارسى « به من بگو » ترجمه كردهايم ، و جواب شرطهايى كه در اين آيات آمده محذوف است ، و در تقدير چنين است كيف يكون حاله و مجازاته و عذابه ؟ : سرنوشت چنين انسانى و مجازات و عذاب او چگونه خواهد بود « ؟ !