10 - بنده اى را به هنگامى كه نماز مىخواند ( آيا مستحق عذاب الهى نيست ) ؟
11 - به من خبر ده اگر اين بنده بر طريق هدايت باشد ، 12 - يا مردم را به تقوا دستور دهد ( آيا نهى كردن او سزاوار است ؟ ) .
13 - به من خبر ده اگر ( اين طغيانگر ) تكذيب حق كند و به آن پشت نمايد ( چه سرنوشت دردناكى خواهد داشت ؟ ) .
14 - آيا او نمىداند كه خداوند همه اعمالش را مىبيند ؟ !
تفسير : آيا نمىدانى خدا همه اعمالت را مىبيند ؟
در تعقيب آيات گذشته كه در آن اشاره به نعمتهاى مادى و معنوى پروردگار نسبت به انسان شده بود ، و لازمه يك چنين نعمت گسترده اى سپاسگزارى انسان و تسليم او در برابر خداوند است ، در آيات مورد بحث مىفرمايد : « چنين نيست كه نعمتهاى الهى روح شكرگزارى را هميشه در انسان زنده كند ، بلكه او مسلما طغيان مىكند » . . . ( * ( كَلَّا إِنَّ الإِنْسانَ لَيَطْغى ) * ) ( 1 ) .
« به خاطر اينكه خود را مستغنى و بى نياز مىبيند » ( * ( أَنْ رَآه اسْتَغْنى ) * ) ( 2 ) .
اين طبيعت غالب انسانها است ، طبيعت كسانى است كه در مكتب عقل
هامش
( 1 ) طبق آنچه در بالا آوردهايم « كلا » براى ردع است نسبت به چيزى كه لازمه مضمون آيات گذشته مىباشد ، بعضى نيز آن را به معنى « حقا » گرفتهاند ، كه براى تاكيد مىباشد .
( 2 ) جمله « * ( أَنْ رَآه اسْتَغْنى ) * » مفعول لاجله است ، و در تقدير لان . . . مىباشد ، و رؤيت در اينجا به معنى علم است و لذا دو مفعول گرفته ، اين احتمال نيز وجود دارد كه به معنى رؤيت حسى باشد ، و « استغنى » به منزله « حال » بوده باشد .