قيامت نورى خواهد داشت » ( 1 ) .
گويى خداوند به پيامبر ص مىفرمايد : تو هم خود يتيم بودى و رنج يتيمى را كشيده اى ، اكنون از دل و جان مراقب يتيمان باش و روح تشنه آنها را با محبت سيراب كن .
و در آيه بعد به دومين دستور پرداخته ، مىفرمايد : « و سؤال كننده را از خود مران » ( * ( وَأَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَرْ ) * ) .
« لا تنهر » از ماده « نهر » به معنى « راندن توأم با خشونت » است ، و بعيد نيست ريشه آن با « نهر » به معنى نهر آب جارى يكى باشد چرا كه آن هم آب را با شدت مىراند ! در اينكه منظور از « سائل » در اينجا چه كسى است ؟ چند تفسير وجود دارد : نخست اينكه منظور كسانى است كه سؤالاتى در مسائل علمى و اعتقادى و دينى دارند ، به قرينه اينكه اين دستور تفريعى است بر آنچه در آيات قبل آمده « * ( وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدى ) * » « خداوند تو را گمشده يافت و هدايت كرد » پس به شكرانه اين هدايت الهى تو نيز در هدايت نيازمندان كوشا باش ، و هيچ تقاضا كننده هدايتى را از خود مران .
ديگر اينكه منظور كسانى است كه داراى فقر مادى هستند ، و به سراغ تو مىآيند ، بايد آنچه در توان دارى به كار گيرى ، و آنها را مايوس نكنى ، و از خود نرانى .
سوم اينكه هم ناظر به فقر علمى است و هم فقر مادى ، دستور مىدهد كه به تقاضاى سائلان در هر قسمت پاسخ مثبت ده ، اين معنى هم تناسب با هدايت الهى نسبت به پيامبر ص دارد و هم سرپرستى از او در زمانى كه يتيم بود .
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 506 .