را كند آتش جهنم از آن او است ، و جاودانه در آن مىماند « ( * ( وَمَنْ يَعْصِ اللَّه وَرَسُولَه فَإِنَّ لَه نارَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها أَبَداً ) * ) .
روشن است كه منظور هر گنهكارى نيست ، بلكه منظور مشركان و كافران است زيرا هر گنهكارى مستحق خلود در آتش دوزخ نمىباشد .
سپس مىافزايد : « اين وضع كفار و مشركان كه پيوسته مسلمانان را استهزا مىكنند و ضعيف مىشمرند هم چنان ادامه مىيابد تا زمانى كه آنچه را كه به آنها وعده داده شده ببينند ، آن گاه مىدانند چه كسى ياورش ضعيفتر ، و جمعيتش كمتر است » ( * ( حَتَّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ ناصِراً وَأَقَلُّ عَدَداً ) * ) ( 1 ) .
در اينكه منظور از جمله « ما يوعدون » عذاب دنيا يا آخرت ، يا هر دو است ؟ تفسيرهاى متعددى گفتهاند ، ولى مناسب اين است كه معنى آن عام و گسترده باشد ، بخصوص اينكه فزونى و كمى عدد و ضعف و قدرت ناصر و ياور بيشتر مربوط به دنيا است ، و لذا جمعى از مفسرين آن را به مساله جنگ بدر كه در آن قوت و قدرت مسلمانان آشكار گشت تفسير كردهاند ، و در روايات متعددى به ظهور مهدى ( ارواحنا فداه ) تفسير شده است ، بنا بر اين اگر آيه را به معنى وسيعش تفسير كنيم همه اينها را شامل مىشود .
بعلاوه در آيه 75 سوره مريم نيز آمده است :
هامش
( 1 ) « حتى » معمولا براى بيان غايت و نهايت چيزى است ، و در اينجا دو وجه براى آن گفته شده است : نخست اينكه : غايت ، جمله محذوفى است و در تقدير چنين است « و لا يزالون يستهزؤن و يستضعفون المؤمنين * ( حَتَّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ ) * . . . »
ديگر اينكه غايت ، براى « * ( يَكُونُونَ عَلَيْه لِبَداً ) * » مىباشد كه در چند آيه قبل آمده ، ولى احتمال اول مناسبتر است .