حَتَّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذابَ وَإِمَّا السَّاعَةَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكاناً وَأَضْعَفُ جُنْداً :
« اين وضع هم چنان ادامه مىيابد تا زمانى كه وعده الهى را با چشم خود ببينند :
يا عذاب اين دنيا ، يا عذاب آخرت ، آن روز مىدانند چه كسى موقعيتش بدتر و لشكرش ناتواناتر است » .
به هر حال لحن آيه به خوبى نشان مىدهد كه دشمنان اسلام پيوسته قدرت و كثرت نفرات خود را به رخ آنها مىكشيدند ، و آنها را ضعيف و ناتوان مىشمردند قرآن به اين وسيله به مؤمنان دلدارى و نويد مىدهد كه سرانجام روز پيروزى آنها و شكست و ناتوانى دشمنان فرا خواهد رسيد .
نكتهها :
1 - صداقت رهبران الهى
يكى از ويژگيهاى « رهبران الهى » اين است كه بر خلاف « رهبران شيطانى » هرگز پر مدعا و خود بزرگ بين و متكبر و مغرور نيستند .
در حالى كه فرعون فرياد احمقانه أَنَا رَبُّكُمُ الأَعْلى : « من خداى بزرگ شما هستم » ! وَهذِه الأَنْهارُ تَجْرِي مِنْ تَحْتِي : « اين شاخههاى عظيم رود نيل همه زير نظر من جريان دارد » بلند مىكرد ، رهبران الهى در نهايت تواضع و فروتنى خود را بنده كوچكى از بندگان خدا معرفى مىنمودند كه در برابر اراده او هيچ قدرتى از خود ندارند .
در آيه 110 كهف مىخوانيم : قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ : « بگو من تنها بشرى همچون شما هستم جز اينكه بر من وحى مىشود » .
و در جاى ديگر آمده : وَما أَدْرِي ما يُفْعَلُ بِي وَلا بِكُمْ إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا ما يُوحى إِلَيَّ وَما أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ : « من نمىدانم خداوند با من و با شما چه خواهد كرد ؟