تا كسانى را كه ايمان آوردهاند و عمل صالح انجام دادهاند از تاريكيها به سوى نور ، هدايت كند « ( * ( رَسُولًا يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِ اللَّه مُبَيِّناتٍ لِيُخْرِجَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ ) * ) .
در اينكه منظور از « ذكر » چيست ؟ و مراد از « رسول » كيست ؟ در ميان مفسران گفتگو است .
جمعى « ذكر » را به معنى « قرآن » مىدانند ، در حالى كه جمع ديگرى به « رسول خدا » ص تفسير كردهاند ، چرا كه مايه تذكر و يادآورى مردم است ، مطابق اين تفسير « رسولا » كه بعد از آن آمده شخص پيامبر است ( و كلام محذوفى ندارد ) ولى منظور از « نازل كردن » در اينجا اعطاى وجود پيامبر ص به امت از سوى خدا است .
اما اگر « ذكر » را به معنى قرآن مجيد بگيريم « رسولا » نمىتواند بدل از آن باشد ، و در اين جمله محذوفى است و در تقدير چنين است « انزل اللَّه اليكم ذكرا و ارسل رسولا » : خداوند مايه تذكرى براى شما نازل كرد ، و رسولى فرستاد .
بعضى « رسول » را به معنى « جبرئيل » تفسير كردهاند ، و در اين صورت نزول او نزول حقيقى خواهد بود ، چرا كه از آسمان نازل مىشد ، ولى اين تفسير با جمله « * ( يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِ اللَّه ) * » : « آيات خدا را بر شما مىخواند » سازگار نيست ، زيرا جبرئيل مستقيما آيات الهى را بر مؤمنان نمىخواند .
كوتاه سخن اينكه هر يك از اين تفسيرها « مزيت » و « مشكلى » دارد ، ولى رويهمرفته تفسير اول ( ذكر به معنى قرآن و رسول به معنى پيامبر اكرم ) ص از همه بهتر است ، زيرا در آيات بسيار زيادى از قرآن مجيد كلمه ذكر بر قرآن اطلاق شده مخصوصا آنجا كه با كلمه « انزال » همراه باشد ، به گونه اى كه هر گاه « نزول ذكر » گفته شود تداعى قرآن مىكند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 257
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٥٧