آب فراوان است و به همين مناسبت گاهى به فضاى گسترده يا فيض عظيم و نور گسترده « نهر » ( بر وزن قمر ) گفته شده است .
اين واژه در آيه مورد بحث ( قطع نظر از حديث آينده ) ممكن است به همان معنى اصلى يعنى نهر آب بوده باشد ، و مفرد بودن آن مشكلى ايجاد نمىكند ، چرا كه معنى جنس و جمع دارد بنا بر اين هماهنگ « جنات » جمع « جنت » است .
و نيز ممكن است اشاره به وسعت فيض الهى و نور و روشنايى گسترده بهشت و فضاى وسيع آن باشد ، و يا به هر دو معنى ، اما در حديثى كه در المنثور از پيغمبر گرامى اسلام ص نقل شده مىخوانيم : النهر الفضاء و السعة ليس بنهر جار « نهر به معنى فضا و گستردگى است نه به معنى نهر جارى » ( 1 ) .
آخرين آيه مورد بحث كه آخرين آيه سوره « قمر » است توضيح بيشترى براى جايگاه متقين داده ، چنين مىگويد : « آنها در جايگاه صدق و حق و راستى نزد خداوند مالك قادر قرار دارند » ( * ( فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ ) * ) .
چه توصيف جالبى در اين آيه از جايگاه پرهيزگاران شده است ؟ دو ويژگى دارد كه همه امتيازات در آن جمع است : نخست اينكه آنجا جايگاه صدق است و هيچگونه باطل و بيهودگى در آن راه ندارد ، سراسر حق است و تمام وعدههاى خداوند در باره بهشت در آنجا عينيت پيدا مىكند ، و صدق آنها آشكار مىشود .
ديگر اينكه : در جوار و قرب خدا است ، همان چيزى كه از كلمه « عند » ( نزد ) استفاده مىشود كه اشاره به نهايت قرب و نزديكى و معنوى است نه جسمانى ، آن هم نسبت به خداوندى كه هم مالك است و هم قادر ، هر گونه نعمت و موهبتى در قبضه قدرت و در فرمان حكومت و مالكيت او است ، و به همين دليل در پذيرايى
هامش
( 1 ) تفسير « در المنثور » جلد 6 صفحه 139 .