كسى است كه از ديگران پند و عبرت گيرد « ! ( 1 ) .
آيه بعد مىافزايد : « اگر نه اين بود كه خداوند بر آنها مقرر داشته بود كه جلاى وطن كنند و منطقه را ترك گويند آنها را در همين دنيا مجازات مىكرد » ( * ( وَلَوْ لا أَنْ كَتَبَ اللَّه عَلَيْهِمُ الْجَلاءَ لَعَذَّبَهُمْ فِي الدُّنْيا ) * ) بدون شك جلاى وطن و رها كردن قسمت عمده سرمايه هايى كه يك عمر فراهم كرده بودند خود براى آنها عذابى دردناك بود ، بنا بر اين منظور از جمله فوق اين است كه اگر اين عذاب براى آنها مقدر نشده بود عذاب ديگرى كه همان قتل و اسارت به دست مسلمانان بود بر سر آنها فرود مىآمد ، خدا مىخواست آنها در جهان آواره شوند ، و اى بسا اين آوارگى براى آنها دردناكتر بود ، زيرا هر وقت به ياد آن همه دژها و خانههاى مجلل و مزارع و باغات خود مىافتادند كه در دست ديگران است و خودشان بر اثر پيمانشكنى و توطئه بر ضد پيامبر خدا ص در مناطق ديگر محروم و سرگردانند گرفتار آزار و شكنجههاى روحى فراوانى مىشدند .
آرى خدا مىخواست اين گروه مغرور و فريبكار و پيمانشكن را گرفتار چنين سرنوشت دردناكى كند .
اما اين تنها عذاب دنياى آنها بود ، لذا در پايان اين آيه مىافزايد : و براى آنها در آخرت نيز عذاب آتش است « ( * ( وَلَهُمْ فِي الآخِرَةِ عَذابُ النَّارِ ) * ) .
چنين است دنيا و آخرت كسانى كه پشت پا به حق و عدالت زنند و بر مركب غرور و خود خواهى سوار گردند .
و از آنجا كه ذكر اين ماجرا علاوه بر بيان قدرت پروردگار و حقانيت
هامش
( 1 ) نهج البلاغه خطبه 86 .