و بهشتيان و غير آنها كرارا آمده است : از جمله در آيه 181 سوره صافات مىخوانيم :
وَ سَلامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ « سلام بر تمام رسولان پروردگار » .
و اما تحيتى كه خداوند نگفته بود و مجاز نبود جمله « السام عليك » ( مرگ بر تو ، يا ملالت و خستگى بر تو ) بوده است ، اين احتمال نيز وجود دارد كه اشاره به تحيت عصر جاهليت باشد كه مىگفتند : « انعم صباحا » ( صحبت توأم با راحتى باد ) و « انعم مساء » « عصرت توام با راحتى باد » بى آنكه در كلام خود توجهى به خدا كنند و از او سلامت و خير براى طرف مقابل بطلبند .
اين امر گرچه در جاهليت معمول بود اما تحريم آن ثابت نيست و تفسير آيه فوق به آن بعيد است .
سپس مىافزايد : آنها نه فقط مرتكب اين گناهان بزرگ مىشوند ، بلكه آن چنان از باده غرور سرمست هستند كه « در دل مىگويند اگر اعمال ما بد است و خدا مىداند پس چرا ما را به خاطر گفته هايمان كيفر نمىدهد » ؟ ! ( * ( وَيَقُولُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ لَوْ لا يُعَذِّبُنَا اللَّه بِما نَقُولُ ) * ) .
به اين ترتيب هم عدم ايمان خود را به نبوت پيامبر ص ثابت كردند و هم عدم ايمان به احاطه علمى خداوند .
ولى قرآن در يك جمله كوتاه به آنها چنين پاسخ مىگويد : « جهنم براى آنها كافى است و نيازى به مجازات ديگر نيست ، همان جهنمى كه به زودى وارد آن مىشوند و چه بد جايگاهى است » ( * ( حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَها فَبِئْسَ الْمَصِيرُ ) * ) .
البته اين تعبير نفى عذاب دنيوى را در باره آنها نمىكند ، ولى اين حقيقت را آشكارا مىگويد كه اگر هيچ كيفرى جز عذاب جهنم نباشد براى آنها كفايت مىكند و كيفر همه اعمال خود را يك جا در دوزخ خواهند ديد .
و از آنجا كه مؤمنان نيز گهگاه به خاطر ضرورتها يا تمايلاتى به نجوى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 433
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٣