نيست ( 1 ) .
در حديث ديگرى آمده است كه رسول خدا فرمود :
ا تدرون من السابقون الى ظل اللَّه يوم القيامة ؟ :
« آيا مىدانيد چه كسانى پيشگامان به سوى سايه لطف پروردگار در قيامتند » ؟ ! اصحاب عرض كردند : خدا و رسولش آگاهتر است ، فرمود :
الذين اذ اعطوا الحق قبلوه ، و اذا سالوه بذلوه ، و حكموا للناس كحكمهم لانفسهم :
« آنها كسانى هستند كه وقتى حق به آنها داده شود پذيرا مىگردند ، و هنگامى كه از حق سؤال شوند آن را در اختيار مىگذارند ، و در باره مردم آن گونه حكم مىكنند كه در باره خودشان » ! ( 2 ) .
در بعضى از روايات نيز به پيامبران مرسل و غير مرسل تفسير شده است ( 3 ) .
در حديثى نيز مىخوانيم كه ابن عباس مىگويد : از رسول خدا ص در باره اين آيه سؤال كردم ، فرمود : جبرئيل به من چنين گفته است :
ذلك على ع و شيعته هم السابقون الى الجنة ، المقربون من اللَّه بكرامته لهم :
« آنها على ع و پيروان او هستند كه پيشگامان به سوى بهشت و مقربان درگاه خدايند به خاطر احترامى كه خدا براى آنها قائل شده است » ( 4 ) .
ولى اينها نيز در حقيقت بيان مصداقهاى روشنى از مفهوم گسترده فوق است ، مفهومى كه همه پيشگامان را در هر امت و ملتى شامل مىشود .
سپس در يك جمله كوتاه مقام والاى مقربان را روشن ساخته ، مىگويد :
هامش
( 1 ) اين معنى در حديثى از امام باقر ( ع ) نقل شده است ( مجمع البيان جلد 9 صفحه 215 ) .
( 2 ) « تفسير مراغى » جلد 27 صفحه 134 .
( 3 ) تفسير نور الثقلين جلد 5 صفحه 206 .
( 4 ) همان مدرك صفحه 209 .