طبق اين دو آيه گروه زيادى از مقربان از امتهاى پيشينند ، و تنها كمى از آنها از امت محمد ص مىباشند .
ممكن است در اينجا اين سؤال پيش بيايد كه چگونه اين مساله با اهميت فوق العاده امت اسلامى سازگار است ، با اينكه خدا آنها را بهترين امت خطاب كرده و فرموده : « كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ » . . . ( آل عمران 110 ) .
پاسخ اين سؤال با توجه به دو نكته روشن مىشود : نخست اينكه منظور از مقربان همان سابقون و پيشگامان در ايمانند ، مسلم است كه در امت اسلامى پيشگامان در پذيرش اسلام در صدر اول گروه اندكى بودند كه نخستين آنها از مردان على ع و از زنان خديجه بود در حالى كه كثرت پيامبران پيشين و تعداد امتهاى آنها و وجود پيشگامان در هر امت ، سبب مىشود كه آنها از نظر تعداد فزونى يابند .
ديگر اينكه كثرت عددى دليل بر كثرت كيفى نيست ، و به تعبير ديگر ممكن است تعداد سابقون اين امت كمتر باشند ولى از نظر مقام بسيار برتر ، همانگونه كه در ميان خود پيامبران نيز تفاوت است : تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ « ما بعضى از رسولان را بر بعض ديگرى برترى داديم » ( بقره - 253 ) .
ذكر اين نكته نيز لازم به نظر مىرسد كه ممكن است بعضى از مؤمنان در زمره پيشگامان در ايمان نباشند ، اما داراى صفات و ويژگيهاى ديگرى باشند كه آنها را همرديف سابقون قرار مىدهد و از نظر پاداش و اجر همرديف آنها هستند ، لذا در بعضى از روايات از امام باقر ع چنين نقل شده كه فرمود :
نحن السابقون السابقون و نحن الآخرون :
« ما پيشگامان پيشگام ، و ما آخرون هستيم » ( 1 ) .
هامش
( 1 ) تفسير صافى ذيل آيات مورد بحث .