منعكس مىسازد .
سرانجام گروه سوم را چنين توصيف مىكند : « و پيشگامان پيشگام » ( * ( وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ ) * ) ( 1 ) .
« آنها مقربانند » ! ( * ( أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ ) * ) .
« سابقون » كسانى هستند كه نه تنها در ايمان پيشگامند ، كه در اعمال خير و صفات و اخلاق انسانى نيز پيشقدمند ، آنها « اسوه » و « قدوه » مردمند ، و امام و پيشواى خلقند ، و به همين دليل مقربان درگاه خداوند بزرگند .
بنا بر اين اگر بعضى از مفسران پيشگام بودن آنها را تنها به سبقت در طاعة اللَّه ( اطاعت خدا ) يا نمازهاى پنجگانه ، يا جهاد ، يا هجرت ، يا توبه ، و امثال آن تفسير كردهاند ، هر كدام گوشه اى از اين مفهوم وسيع را مورد توجه قرار دادهاند ، و گرنه اين كلمه اينها و غير اينها از خيرات و بركات را شامل مىشود ، و نيز اگر در روايات اسلامى گاه « سابقون » به چهار نفر « هابيل » و « مؤمن آل فرعون » و « حبيب نجار » كه هر كدام در امت خود پيشگام بودند ، و همچنين امير مؤمنان على بن ابى طالب ع كه نخستين مسلمان از مردان بود تفسير شده ، در حقيقت بيان مصداقهاى روشن آن است ، و به معنى محدود ساختن مفهوم آيه
هامش
( 1 ) در تركيب اين آيه و آيه بعد احتمالات فراوانى داده شده : نخست اينكه « السابقون » اول مبتدا است ، و دومى توصيف يا تاكيد آن است ، و « اولئك المقربون » مبتدا و خبر مىباشد كه مجموعا خبر است براى « السابقون » ، بعضى نيز احتمال دادهاند كه « السابقون السابقون » مبتدا و خبر است ، و شبيه شعر معروف ابو النجم است كه مىگويد : « انا ابو النجم ، و شعرى شعرى » كه در واقع يك نوع توصيف عالى است ، اين احتمال نيز داده شده كه « السابقون » اول به معنى سابقون در ايمان ، و سابقون دوم به معنى سابقون به سوى بهشت بوده باشد كه باز هم مبتدا و خبر خواهد بود .