در اينجا سؤالى مطرح مىشود و آن اينكه : در آيه 83 سوره توبه ، به طور كلى دست رد بر سينه اين نامحرمان زده و مىگويد : فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَلَنْ تُقاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوا مَعَ الْخالِفِينَ :
« شما هرگز با من در هيچ نبردى خروج نخواهيد كرد و مجاز نيستيد همراه من با دشمن پيكار كنيد چرا كه نخستين بار به كناره گيرى از جنگ راضى شديد اكنون نيز با متخلفان بمانيد » .
در حالى كه آيه مورد بحث از آنها دعوت به پيكار در ميدان سخت و سهمگين ديگرى مىكند ؟
ولى با توجه به اينكه آيه سوره توبه مربوط به متخلفان جنگ تبوك است كه پيامبر ص از آنها قطع اميد كرده بود ، و آيه مورد بحث از متخلفان حديبيه سخن مىگويد كه هنوز از آنها قطع اميد نشده بود پاسخ اين سؤال روشن مىگردد .
و از آنجا كه در ميان متخلفان افرادى بودند كه به خاطر نقص عضو يا بيمارى به راستى قدرت بر شركت در جهاد نداشتند ، و نبايد حق آنها در اين ميان ناديده گرفته شود ، در آخرين آيه مورد بحث معذور بودن آنان را مشخص ساخته است .
بخصوص اينكه بعضى از مفسران نقل كردهاند كه بعد از نزول آيه قبل و تهديد متخلفان به « عذاب اليم » جمعى از معلولين يا بيماران خدمت پيامبر ص آمدند و عرض كردند : اى رسول خدا ص ! تكليف ما در اين ميان چيست ؟
در اينجا اين آيه نازل شد و حكم آنها را چنين بازگو كرد : « بر نابينا و لنگ و بيمار گناهى نيست اگر در ميدان جهاد شركت نكنند » ( * ( لَيْسَ عَلَى الأَعْمى حَرَجٌ وَلا عَلَى الأَعْرَجِ حَرَجٌ وَلا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 62
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٢