در ادامه همين بحث و گفتگو با متخلفان « حديبيه » در آيه بعد پيشنهادى به آنها كرده ، و راه بازگشت را به روى آنها چنين مىگشايد و مىفرمايد :
« به متخلفان از اعراب باديه نشين بگو به زودى از شما دعوت مىشود كه به سوى قومى جنگجو و پر قدرت گام بگذاريد ، و با آنها پيكار كنيد تا اسلام را پذيرا شوند » ( * ( قُلْ لِلْمُخَلَّفِينَ مِنَ الأَعْرابِ سَتُدْعَوْنَ إِلى قَوْمٍ أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ تُقاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ ) * ) .
« اگر اطاعت كنيد خداوند پاداش نيكى به شما مىدهد ، و اگر سرپيچى كنيد ، آن گونه كه قبلا نيز سرپيچى كرديد ، خداوند شما را عذاب دردناكى مىكند » ( * ( فَإِنْ تُطِيعُوا يُؤْتِكُمُ اللَّه أَجْراً حَسَناً وَإِنْ تَتَوَلَّوْا كَما تَوَلَّيْتُمْ مِنْ قَبْلُ يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً ) * ) .
هر گاه به راستى از رفتار قبلى خود پشيمان شدهايد ، و دست از راحت - طلبى و دنيا پرستى برداشتهايد ، بايد امتحان صداقت خود را در ميدان سخت و سهمگين ديگرى بدهيد ، و گرنه از ميدانهاى سخت اجتناب كردن ، و در ميدانهاى راحت و پر غنيمت شركت نمودن به هيچوجه ممكن نيست ، و دليلى است بر نفاق يا ضعف ايمان و جبن و ترس شما .
جالب اينكه قرآن روى عنوان مخلفين در اين آيات مكرر تكيه كرده ، و به اصطلاح بجاى استفاده از « ضمير » از « اسم ظاهر » استفاده مىكند .
اين تعبير مخصوصا به صورت صيغه « اسم مفعول » آمده ، يعنى « پشت سر گذارده شدگان » اشاره به اينكه هنگامى كه مسلمانان با ايمان مشاهده سستى و بهانه جوئيهاى اين گروه را مىكردند آنها را پشت سر گذارده و بى اعتنا به وضعشان به سوى ميدان جهاد مىشتافتند .
اما در اينكه اين قوم جنگجو و پر قدرت كه در اين آيه به آنها اشاره كرده چه جمعيتى بودند ؟ در ميان مفسران گفتگو است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 60
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٠