ما را رها كردى ، آنها را گمراه شمردى ، و گمان كردى آنها در آتش دوزخند ! او گفت : راستى من از عذاب خدا مىترسم ! ، شخص سرزنش كننده گفت :
اگر چيزى از اموالت را به من دهى و به سوى شرك بازگردى من عذاب تو را بر گردن مىگيرم ! وليد بن مغيره اين كار را كرد ، ولى مالى را كه بنا بود بپردازد جز قسمت كمى از آن را نپرداخت ! آيه فوق نازل شد و وليد را بر روى گرداندن از ايمان نكوهش كرد ( 1 ) .
تفسير : هر كس مسئول اعمال خويش است
در آيات گذشته سخن از اين بود كه خداوند بدكاران را در برابر اعمال بدشان كيفر مىدهد و نيكوكاران را پاداش ، چون ممكن است بعضى تصور كنند مىشود كسى را به گناه ديگرى كيفر داد ، يا گناه ديگرى را بر گردن گرفت آيات در مقام نفى اين توهم برآمده ، و اين اصل مهم اسلامى را كه نتيجه اعمال هر كس فقط به خود او باز مىگردد تشريح مىكند :
نخست مىفرمايد : « آيا آن كس را كه از اسلام ( يا از انفاق ) روى گرداند مشاهده كردى » ؟ ! ( * ( أَ فَرَأَيْتَ الَّذِي تَوَلَّى ) * ) .
« و كمى مال داد و از انفاق ( يا از پرداخت مال بيشتر ) امساك كرد » ( به گمان اينكه ديگرى مىتواند بار گناهان او را بر دوش گيرد )
هامش
( 1 ) اين شان نزول را نيز « مجمع البيان » و « قرطبى » و « روح البيان » و « روح المعانى » و بعضى ديگر از تفاسير نقل كردهاند .