سواه
: خداوند بزرگ بندگان را نيافريده مگر به خاطر اين كه او را بشناسند ، هنگامى كه او را بشناسند عبادتش مىكنند ، و هنگامى كه بندگى او كنند از بندگى غير او بى نياز مىشوند ( 1 ) .
6 - پاسخ به يك سؤال
سؤال ديگرى كه در اينجا مطرح مىشود اين است كه اگر خداوند بندگان را براى عبوديت آفريده است پس چرا گروهى راه كفر را پيش مىگيرند ؟
آيا ممكن است اراده خداوند از هدفش تخلف پذيرد ؟
كسانى كه اين ايراد را مىكنند در حقيقت اراده تكوينى و تشريعى را با هم اشتباه كردهاند زيرا هدف عبادت اجبارى نبوده ، بلكه عبادت و بندگى توأم با اراده و اختيار است ، و در چنين زمينه اى هدف به صورت آماده كردن زمينهها تجلى مىكند ، فى المثل هنگامى كه گفته مىشود من اين مسجد را براى نماز خواندن مردم درست كردهام ، مفهومش اين است آن را آماده براى اين كار ساختهام نه اينكه مردم را به اجبار به نماز وادارم ، همچنين در موارد ديگر مانند ساختن مدرسه براى تحصيل و بيمارستان براى درمان و كتابخانه براى مطالعه .
به اين ترتيب خداوند اين انسان را آماده براى اطاعت و بندگى ساخته و هر گونه وسيله را اعم از عقل و عواطف و قواى مختلف را از درون و پيامبران و كتب آسمانى و برنامههاى تشريعى را از برون براى آنها فراهم نموده است .
مسلم است اين معنى در مؤمن و كافر يكسان است هر چند مؤمن از امكانات خود بهره بردارى نموده و كافر ننموده است .
لذا در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم كه وقتى از تفسير اين آيه
هامش
( 1 ) « علل الشرائع » صدوق ( طبق همان مدرك ) .