از اين روايت استفاده مىشود كه خداوند براى اكرام و احترام مؤمن بعضى از سخنان او را كه جنبه سرى دارد از آنها مكتوم مىدارد ، ولى خودش حافظ تمام اين اسرار است .
از بعضى از روايات نيز استفاده مىشود كه فرشتگان شب غير فرشتگان روزند ، چنان كه در تفسير آيه 78 سوره اسراء اين معنى را آوردهايم ( 1 ) .
نكته : دوست نزديكتر از من به من است !
بعضى از فلاسفه مىگويند : « همانگونه كه شدت بعد موجب خفا است شدت قرب نيز چنين است ، فى المثل اگر خورشيد بسيار از ما دور شود قابل رؤيت نيست ، و اگر بسيار به آن نزديك شويم چنان نور خيره كننده اى دارد كه باز قدرت ديد آن را نداريم .
و در حقيقت ذات پاك خداوند همين گونه است ، « يا من هو اختفى لفرط نوره » : اى كسى كه از شدت نورانيت از نظر ما پنهان شده اى « ! در آيات مورد بحث نيز نزديكى فوق العاده خداوند به بندگان ضمن تشبيه جالبى بيان شده كه او از رگ گردن به ما نزديكتر است .
اين نزديكى از شدت وابستگى ما به او سرچشمه مىگيرد .
حتى تشبيهاتى مانند اينكه عالم همه جسم است او روح عالم است ، عالم همه چون شعاع است او قرص آفتاب است ، نمىتواند بيانگر اين رابطه نزديك باشد ، و بهترين تعبير همان است كه أمير مؤمنان على ع ( در خطبه اول نهج البلاغه ) فرموده است :
مع كل شىء لا بمقارنة و غير كل شىء لا بمزايلة :
هامش
( 1 ) به جلد دوازدهم صفحه 223 ( ذيل آيه 78 سوره اسراء ) مراجعه فرمائيد .