همين زندگى ما در دنيا در كار نيست ، گروهى از ما مىميرند و گروهى زنده مىشوند « و جاى آنها را مىگيرند ، و نسل بشر همچنين تداوم مىيابد ( * ( وَقالُوا ما هِيَ إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَنَحْيا ) * ) .
« و چيزى جز دهر و گذشت روزگار ما را هلاك نمىكند » ( * ( وَما يُهْلِكُنا إِلَّا الدَّهْرُ ) * ) .
و به اين ترتيب هم « معاد » را انكار مىكردند و هم « مبدأ » را ، جمله نخست ناظر به انكار معاد است و جمله بعد ناظر به انكار مبدأ .
قابل توجه اينكه شبيه اين تعبير در دو آيه ديگر قرآن نيز آمده است ، در سوره انعام آيه 29 مىخوانيم : وَقالُوا إِنْ هِيَ إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا وَما نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ و در سوره مؤمنون آيه 37 آمده : إِنْ هِيَ إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَنَحْيا وَما نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ ، ولى در هر دو مورد تكيه بر انكار معاد است تنها در آيه مورد بحث هم معاد انكار شده و هم مبدأ .
روشن است اينكه آنها روى معاد بيشتر تكيه مىكردند به خاطر وحشتى بود كه از آن داشتند ، و تاثيرى كه ممكن بود در تغيير مسير زندگى هوسآلود آنها داشته باشد .
مفسران براى جمله « نموت و نحيا » ( مىميريم و زنده مىشويم ) چند تفسير ذكر كردهاند : نخست همان كه در بالا گفتيم : بزرگسالان مىروند ، و نوزادان قدم به عرصه حيات مىگذارند و جاى آنها را مىگيرند .
ديگر اينكه : جمله از قبيل تاخير و تقديم است ، و در معنى چنين است ما زنده مىشويم و سپس مىميريم و جز اين حيات و مرگ چيز ديگرى در كار نيست ! سوم اينكه : بعضى مىميرند و بعضى زنده مىمانند ( هر چند سرانجام همه خواهند مرد ) .
چهارم اينكه : ما در آغاز مرده و بيجان بوديم ، سپس لباس حيات بر ما
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 270
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٧٠