نياوردند ، بنا بر اين جمله فوق ، اشاره به آن گروه مؤمنان واقعى و حقجويان خالى از تعصب است كه نام « اهل كتاب » تنها شايسته آنها است .
بعد مىافزايد : « گروهى از اينها ( از اهل مكه و مشركان عرب ) نيز به آن ايمان مىآورند » ( * ( وَمِنْ هؤُلاءِ مَنْ يُؤْمِنُ بِه ) * ) ( 1 ) .
و در پايان در مورد كافران هر دو گروه مىگويد : « آيات ما را جز كافران انكار نمىكنند » ( * ( وَما يَجْحَدُ بِآياتِنا إِلَّا الْكافِرُونَ ) * ) .
با توجه به اينكه مفهوم « جحد » آنست كه انسان ، به چيزى معتقد باشد و آن را انكار كند ( 2 ) مفهوم جمله فوق اين مىشود كه حتى كفار در دل به عظمت اين آيات معترفند و نشانههاى صدق و راستى را در جبين آن مىنگرند ، و راه و رسم پيامبر ص و زندگى پاكيزه و پيروان پاكباخته او را دليلى بر اصالت آن مىشمرند اما به خاطر لجاجت و تعصب و تقليد كوركورانه از نياكان ، و يا براى حفظ منافع نامشروع زودگذر به انكار برمىخيزند .
به اين ترتيب قرآن موضعگيريهاى اقوام مختلف را در برابر اين كتاب آسمانى مشخص مىكند : در يك صف اهل ايمانند ، اعم از علماى اهل كتاب و مؤمنان راستين و مشركانى كه تشنه حق بودند و حق را يافتند و دل به آن بستند ، و در صف ديگر منكران لجوجى كه حق را ديدند اما همچون خفاشان خود را از آن پنهان داشتند ، چرا كه ظلمت كفر جزء بافت وجودشان شده و از نور ايمان وحشت دارند !
هامش
( 1 ) بعضى از مفسران جمله « * ( فَالَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ ) * » را اشاره به مسلمانان دانستهاند ، و جمله « * ( مِنْ هؤُلاءِ مَنْ يُؤْمِنُ بِه ) * » را اشاره به اهل كتاب ، ولى اين تفسير بسيار بعيد به نظر مىرسد ، زيرا تعبير « * ( فَالَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ ) * » و مانند آن ، در هيچ موردى از قرآن ظاهرا به غير يهود و نصارى اطلاق نشده است .
( 2 ) « راغب » در « مفردات » مىگويد : الجحود نفى ما فى القلب اثباته و اثبات ما فى القلب نفيه .