مىگويند ، و به هر حال منظور در اينجا بحث و گفتگوهاى منطقى است .
تعبير به « * ( بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ) * » ، تعبير بسيار جامعى است كه تمام روشهاى صحيح و مناسب مباحثه را شامل مىشود ، چه در الفاظ ، چه در محتواى سخن ، چه در آهنگ گفتار ، و چه در حركات ديگر همراه آن .
بنا بر اين مفهوم اين جمله آن است كه الفاظ شما مؤدبانه ، لحن سخن دوستانه محتواى آن مستدل ، آهنگ صدا خالى از فرياد و جنجال و هر گونه خشونت و هتك احترام ، همچنين حركات دست و چشم و ابرو كه معمولا مكمل بيان انسان هستند همه بايد در همين شيوه و روش انجام گيرد .
و چه زيبا است تعبيرات قرآن كه در يك جمله كوتاه يك دنيا معنى نهفته است .
اينها همه به خاطر آن است كه هدف از بحث و مجادله برترى جويى و تفوق طلبى و شرمنده ساختن طرف مقابل نيست ، بلكه هدف تاثير كلام و نفوذ سخن در اعماق روح طرف است ، و بهترين راه براى رسيدن به اين هدف همين شيوه قرآنى است .
حتى بسيار مىشود كه انسان اگر سخن حق را به صورتى منعكس كند كه طرف مقابل آن را فكر خود بداند نه فكر گوينده ، زودتر انعطاف نشان مىدهد چرا كه انسان به افكار خود همچون فرزندان خود علاقمند است .
درست به همين دليل است كه قرآن مجيد بسيارى از مسائل را به صورت « سؤال و استفهام » طرح مىكند ، تا جوابش را از درون فكر مخاطب بجوشد و آن را از خود بداند .
ولى البته هر قانونى استثنايى هم دارد ، از جمله همين اصل كلى در بحث و مجادله اسلامى در مواردى ممكن است حمل بر ضعف و زبونى شود ، و يا طرف مقابل آن چنان مست و مغرور باشد كه اين طرز برخورد انسانى ، بر جرأت و جسارتش
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 299
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٩٩