آيه بعد به يكى ديگر از بزرگترين نعمتهاى پروردگار به پيامبر اكرم مىپردازد و مىگويد : « تو هرگز اين اميد را نداشتى كه اين كتاب بزرگ آسمانى به تو القاء گردد ، لكن رحمت پروردگار تو چنين ايجاب كرد » ( * ( وَما كُنْتَ تَرْجُوا أَنْ يُلْقى إِلَيْكَ الْكِتابُ إِلَّا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ ) * ) ( 1 ) .
بسيارى از مردم بشارت ظهور آئين جديد را شنيده بودند و شايد گروهى از اهل كتاب و غير آنها انتظار مىكشيدند كه وحى بر آنان نازل شود و خدا اين مسئوليت را به آنها بسپارد ، اما تو گمان نداشتى ولى خدا تو را از همه شايسته تر مىدانست ، و اين آئين بزرگ تنها به دست تو مىبايست در جهان گسترده شود .
بعضى از مفسران بزرگ اين جمله را هماهنگ با جمله هايى دانستهاند كه قبلا در باره داستان موسى - خطاب به پيامبر اسلام - آمده بود ، آنجا كه مىفرمود : وَما كُنْتَ بِجانِبِ الْغَرْبِيِّ إِذْ قَضَيْنا إِلى مُوسَى الأَمْرَ . . . وَما كُنْتَ ثاوِياً فِي أَهْلِ مَدْيَنَ . . . وَما كُنْتَ بِجانِبِ الطُّورِ إِذْ نادَيْنا وَلكِنْ رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ :
« تو هرگز در وادى طور نبودى آنجا كه وحى به موسى فرستاديم . . . در ميان مردم مدين زندگى نكردى . . . در آن ساعتى كه فرمان رسالت بر موسى نازل شده حضور نداشتى اينها رحمت خدا است كه شامل حال تو شده و اخبار دقيقش را در اختيارت گذارده است » ، بنا بر اين منظور از « كتاب » در اينجا همان سرگذشت انبياى پيشين است .
ولى اين تفسير با تفسير فوق ، منافاتى ندارد و در حقيقت بخشى از آن محسوب مىشود .
سپس مىافزايد : اكنون به شكرانه اين نعمت بزرگ « هرگز از كافران
هامش
( 1 ) بعضى از مفسران « الا » را در اينجا به معنى استثناء گرفتهاند و سپس قائل به حذف و تقدير شدهاند ، ولى گروهى ديگر گفتهاند الا در اينجا به معنى « لكن » مىباشد و جنبه استدراك دارد ، و اين معنى نزديكتر به نظر مىرسد .