به گفته « ابن عباس » مفسر معروف ، مخاطب گرچه شخص پيامبر ص است ، اما منظور عموم مردمند ، و از قبيل ضرب المثل معروف عرب « اياك اعنى و اسمعى يا جاره » مىباشد .
به دنبال اين دستور كه جنبه نفى داشت ، دستور دوم را كه جنبه اثبات دارد صادر مىكند و مىگويد « به سوى پروردگارت دعوت كن » ( * ( وَادْعُ إِلى رَبِّكَ ) * ) .
خداوندى كه مالك تو است ، صاحب اختيار تو است ، و مربى و پرورش دهنده تو مىباشد .
سومين دستور بعد از دعوت به سوى اللَّه ، نفى هر گونه شرك و بتپرستى است ، مىگويد : « قطعا از مشركان مباش » ( * ( وَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ) * ) .
كه راه توحيد آشكار است و نورانى ، و رهروان آن بر صراط مستقيمند .
بالآخره چهارمين دستور ، تاكيد مجددى است بر نفى هر گونه شرك ، مىفرمايد : « هيچ معبود ديگرى را با خدا مخوان » ( * ( وَلا تَدْعُ مَعَ اللَّه إِلهاً آخَرَ ) * ) .
اين دستورهاى پى در پى كه هر كدام ديگرى را تاكيد مىكند ، اهميت مساله توحيد را در برنامههاى اسلامى روشن مىسازد كه بدون آن همه چيز بر باد است .
و به دنبال اين دستورات چهارگانه ، توصيفهاى چهارگانه اى از خدا مىكند ، كه آنها نيز تاكيد پى در پى در مساله توحيد است .
نخست مىگويد : « هيچ معبودى جز او نيست » ( * ( لا إِله إِلَّا هُوَ ) * ) .
« همه چيز جز ذات پاك او فانى و نابود مىشود » ( * ( كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَه ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 189
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨٩