87 - هرگز تو را از آيات خداوند بعد از آنكه بر تو نازل شد باز ندارند ، به سوى پروردگارت دعوت كن ، و از مشركان مباش .
88 - و معبود ديگرى را با خدا مخوان كه هيچ معبودى جز او نيست ، همه چيز جز ذات پاك او فانى مىشود ، حاكميت از آن اوست و همه به سوى او بازمىگرديد .
شان نزول :
جمعى از مفسرين شان نزولى براى نخستين آيه فوق از ابن عباس نقل كردهاند كه مضمونش چنين است :
هنگامى كه پيامبر ص به قصد هجرت از « مكه » به سوى « مدينه » مىآمد به سرزمين جحفه كه فاصله چندان زيادى از مكه ندارد رسيد ، به ياد موطنش « مكه » افتاد ، شهرى كه حرم امن خدا است و خانه كعبه كه قلب و جان پيامبر با آن پيوند ناگسستنى داشت در آنجا است ، آثار اين شوق كه با تاثر و اندوه آميخته بود در چهره مباركش نمايان گشت ، در اينجا پيك وحى خدا جبرئيل نازل شد و پرسيد آيا به راستى به شهر و زادگاهت اشتياق دارى ؟ پيامبر فرمود :
آرى ، جبرئيل عرض كرد : خداوند اين پيام را براى تو فرستاده : * ( إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ ) * « آن كس كه اين قرآن را بر تو فرض كرده است تو را به سرزمين اصليت بازمىگرداند » ( 1 ) و مىدانيم اين وعده بزرگ سرانجام تحقق يافت و پيامبر اسلام ص پيروزمندانه با ارتشى نيرومند و قدرت و عظمت فراوان به مكه بازگشت ، و حرم امن خدا بدون جنگ و خونريزى به او تسليم شد .
بنا بر اين آيه فوق يكى از پيشگوييهاى اعجازآميز قرآن است كه
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، « تفسير كبير فخر رازى » ، « تفسير قرطبى » ، « تفسير الميزان » و تفاسير ديگر .