( * ( فَإِنَّما يَسَّرْناه بِلِسانِكَ لِتُبَشِّرَ بِه الْمُتَّقِينَ وَتُنْذِرَ بِه قَوْماً لُدًّا ) * ) .
« لد » ( با ضم لام و تشديد دال ) جمع « الد » ( بر وزن عدد ) به معنى دشمنى است كه خصومت شديد دارد ، و به كسانى گفته مىشود كه در دشمنى كردن متعصب ، لجوج و بىمنطقند .
آخرين آيه به عنوان دلدارى به پيامبر ص و مؤمنان ( مخصوصا با توجه به اين نكته كه اين سوره در مكه نازل شده و در آن روز مسلمانان ، سخت تحت فشار بودند ) و نيز به عنوان تهديد و هشدار به همه دشمنان عنود و لجوج مىگويد :
« چه بسيار اقوام بىايمان و گنهكارى را كه قبل از اينها هلاك و نابود كرديم آن چنان محو و نابود شدند كه اثرى از آنها باقى نماند ، آيا تو اى پيامبر ! احدى از آنها را احساس مىكنى ؟ يا كمترين صدايى از آنان مىشنوى » ؟ ( * ( وَكَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هَلْ تُحِسُّ مِنْهُمْ مِنْ أَحَدٍ أَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزاً ) * ) .
« ركز » به معنى صداى آهسته است ، و به چيزهايى كه در زير زمين پنهان مىكنند « ركاز » گفته مىشود ، يعنى اين اقوام ستمگر و دشمنان سرسخت حق و حقيقت آن چنان درهم كوبيده شدند كه حتى صداى آهسته اى از آنان به گوش نمىرسد .
نكتهها :
1 - محبت على ( ع ) در دلهاى مؤمنان
در بسيارى از كتب حديث و تفسير اهل تسنن ( علاوه بر شيعه ) روايات متعددى در شان نزول آيه ( * ( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا ) * ) از پيامبر اكرم ص نقل شده است كه نشان مىدهد نخستين بار اين آيه در مورد على ع نازل گرديده است ، از جمله « علامه زمخشرى » در كشاف و « سبط ابن الجوزى » در تذكره و « گنجى شافعى » و « قرطبى » در تفسير