و اما اينكه « شياطين » در اينجا به صورت جمع ذكر شده ممكن است اشاره به چيزى باشد كه از آيات سوره « زخرف » استفاده مىشود كه هر انسانى روى از ياد خدا برتابد ، شيطانى برانگيخته مىشود كه قرين و همنشين او خواهد بود ، نه تنها در اين جهان كه در آن جهان نيز همراه او است وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَه شَيْطاناً فَهُوَ لَه قَرِينٌ . . . حَتَّى إِذا جاءَنا قالَ يا لَيْتَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ ( سوره زخرف آيه 36 و 38 ) .
و از آنجا كه گاهى مسكينى به انسان رو مىآورد و امكاناتى براى پاسخ گويى به نياز او در اختيارش نيست ، آيه بعد طرز برخورد صريح با نيازمندان را در چنين شرائطى بيان مىكند و مىگويد « اگر از اين نيازمندان به خاطر ( نداشتن امكانات و ) انتظار رحمت خدا كه به اميد آن هستى روى برگردانى نبايد اين روىگرداندن توأم با تحقير و خشونت و بىاحترامى باشد ، بلكه بايد با گفتارى نرم و سنجيده و توأم با محبت با آنها برخورد كنى » حتى اگر مىتوانى وعده آينده را به آنها بدهى و مايوسشان نسازى ( * ( وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوها فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُوراً ) * ) .
« ميسور » از ماده « يسر » به معنى راحت و آسان است ، و در اينجا مفهوم وسيعى دارد كه هر گونه سخن نيك و برخورد توأم با احترام و محبت را شامل مىشود .
بنا بر اين اگر بعضى آن را به عبارت خاصى تفسير كردهاند ، و يا به معنى وعده دادن براى آينده ، همه از قبيل ذكر مصداق است .
در روايات مىخوانيم كه بعد از نزول اين آيه هنگامى كه كسى چيزى از پيامبر ص مىخواست و حضرت چيزى نداشت كه به او بدهد مىفرمود :
يرزقنا اللَّه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 89
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨٩