ندهد ، و چه بسيار كه با اين عجله ، نتواند خير واقعى خود را تشخيص دهد ، بلكه هوى و هوسهاى سركش چهره حقيقت را در نظرش دگرگون سازد و به دنبال شر برود .
و در اين حال همانگونه كه انسان ، از خدا تقاضاى نيكى مىكند ، بر اثر سوء تشخيص خود ، بديها را از او تقاضا مىكند ، و همانگونه كه براى نيكى تلاش مىكند ، به دنبال شر و بدى مىرود ، و اين بلاى بزرگى است براى نوع انسانها و مانع عجيبى است در طريق سعادت .
چه بسيارند كسانى كه بر اثر شتابزدگى خود را به پرتگاههاى خطرناك افكندهاند به گمان اينكه به محل امن و امان مىروند ، در بيراههها گام گذاردهاند به تصور اينكه به سوى منزل سعادت پيش مىروند ، در زشتيها و بدبختيها غوطه ور شدهاند به پندار اينكه در مسير افتخار راه مىروند و اين نتيجه شوم عجله و شتابزدگى است .
از آنچه گفتيم روشن شد كه مفهوم آيه نه منحصر به دعاى لفظى است ، و نه طلب كردن عملى بلكه همه را در يك معنى جامع قرار مىگيرد و اگر بعضى از مفسران آن را در يك قسمت محدود كردهاند دليلى بر آن وجود ندارد .
و نيز اگر در بعضى از روايات تنها مساله دعاى لفظى مطرح شده از قبيل ذكر مصداق است نه تمام مفهوم ، چنان كه در حديثى از حضرت امام صادق ع نقل شده كه فرمود :
و اعرف طريق نجاتك و هلاكك ، كى لا تدعوا اللَّه بشىء عسى فيه هلاكك ، و انت تظن ان فيه نجاتك ، قال اللَّه تعالى * ( وَيَدْعُ الإِنْسانُ بِالشَّرِّ دُعاءَه بِالْخَيْرِ وَكانَ الإِنْسانُ عَجُولًا ) * :
« راه نجات و هلاك خود را درست بشناس مبادا از خدا چيزى بطلبى كه نابودى تو در آن است ، در حالى كه گمان مىبرى ، نجات تو در آن است ، خداوند متعال مىگويد انسان دعاى شر مىكند آن گونه كه دعاى خير مىكند چرا كه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 40
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٠