2 - موارد استعمال آن در قرآن بسيار متنوع است :
گاهى به معنى روح مقدسى است كه پيامبران را در انجام رسالتشان تقويت مىكرده ، مانند آيه 253 بقره وَآتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَأَيَّدْناه بِرُوحِ الْقُدُسِ : « ما دلائل روشن در اختيار عيسى بن مريم قرار داديم و او را با روح القدس تقويت نموديم » .
گاه به نيروى معنوى الهى كه مؤمنان را تقويت مىكند اطلاق شده ، مانند آيه 22 مجادله أُولئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الإِيمانَ وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْه :
« آنها كسانى هستند كه خدا ايمان را در قلبشان نوشته و به روح الهى تاييدشان كرده است » .
زمانى به معنى « فرشته مخصوص وحى » آمده و با عنوان « امين » توصيف شده ، مانند آيه 193 سوره شعراء نَزَلَ بِه الرُّوحُ الأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ : « اين قرآن را روح الامين بر قلب تو نازل كرد تا از انذار كنندگان باشى » .
و گاه به معنى فرشته بزرگى از فرشتگان خاص خدا يا مخلوقى برتر از فرشتگان آمده ، مانند تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ :
« در شب قدر فرشتگان ، و روح ، به فرمان پروردگارشان براى تقدير امور نازل مىشوند » ( آيه 4 سوره قدر ) و در ( آيه 38 سوره نبا ) نيز مىخوانيم يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلائِكَةُ صَفًّا : « در روز رستاخيز روح فرشتگان در يك صف قيام مىكنند » ، و گاه به معنى قرآن يا وحى آسمانى آمده است مانند وَكَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا : « اين گونه وحى به سوى تو فرستاديم ، روحى كه از فرمان ما است » ( شورى - 52 ) .
و بالآخره زمانى هم به معنى روح انسانى آمده است ، چنان كه در آيات
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 251
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٥١