در تفسير عياشى از امام باقر ع و امام صادق ع چنين نقل شده كه در تفسير آيه * ( يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ ) * فرمود :
انما الروح خلق من خلقه ، له بصر و قوة و تاييد ، يجعله فى قلوب الرسل و المؤمنين :
« روح از مخلوقات خداوند است بينايى و قدرت و قوت دارد ، خدا آن را در دلهاى پيغمبران و مؤمنان قرار مىدهد ( 1 ) » .
در حديث ديگرى از يكى از آن دو امام بزرگوار نقل شده كه فرمود :
هى من الملكوت من القدرة :
« روح از عالم ملكوت و از قدرت خداوند است » ( 2 ) .
در روايات متعددى كه در كتب شيعه و اهل تسنن آمده است مىخوانيم كه مشركان قريش اين سؤال را از دانشمندان اهل كتاب گرفتند و مىخواستند پيامبر ص را با آن بيازمايند ، به آنها گفته شده بود كه اگر محمد ص اطلاعات فراوانى در باره روح در اختيار شما بگذارد دليل بر عدم صداقت او است ، لذا جمله كوتاه و پرمعنى پيامبر ص براى آنها اعجابانگيز بود .
ولى در بخشى ديگر از روايات كه از طرق اهل بيت ع در تفسير آيه فوق به ما رسيده مىبينيم كه روح به معنى مخلوقى برتر از جبرئيل و ميكائيل معرفى شده كه با پيامبر ص و امامان همواره بوده است و آنان را در خط سيرشان از هر گونه انحراف بازمىداشت ( 3 ) .
اين روايات با آنچه در تفسير آيه گفتيم نه تنها مخالفتى ندارد ، بلكه با آنها هماهنگ است چرا كه روح آدمى مراتب و درجاتى دارد ، آن مرتبه اى از روح كه در پيامبران و امامان است مرتبه فوق العاده والايى است ، كه از آثارش معصوم بودن از خطا و گناه و نيز آگاهى و علم فوق العاده است و مسلما چنين مرتبه اى از روح از همه فرشتگان برتر خواهد بود حتى از جبرئيل و ميكائيل ! ( دقت كنيد )
هامش
( 1 و 2 ) نور الثقلين جلد 3 صفحه 216 .
( 3 ) تفسير نور الثقلين جلد 3 صفحه 215 .