نخست مىگويد : « آنها كه كتاب آسمانى در اختيارشان قرار دادهايم از آنچه بر تو نازل مىشود خوشحالند » ( * ( وَالَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَفْرَحُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ ) * ) .
با توجه به اينكه تعبير « * ( آتَيْناهُمُ الْكِتابَ ) * » و شبيه آن در سراسر قرآن معمولا به يهود و نصارى و مانند آنها از پيروان مذاهب آسمانى اطلاق شده ، شكى باقى نمىماند كه در اينجا نيز اشاره به آنها است ، يعنى حقطلبان يهود و نصارى و مانند آنها از نزول اين آيات بر تو خوشحال و خشنودند ، چرا كه از يك سو آن را هماهنگ با نشانه هايى كه در دست دارند مىبينند و از سوى ديگر مايه آزادى و نجات آنها از شر خرافات و عالم نمايان يهود و مسيحيت و امثال آنها كه آنان را به قيد و بند كشيده ، و از آزادى فكرى و تكامل انسانى محروم داشته بودند .
و اينكه بعضى از مفسران بزرگ گفتهاند منظور از * ( الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ ) * اصحاب و ياران محمد ص است ، بسيار بعيد به نظر مىرسد ، چرا كه اين تعبير در باره مسلمانان معمول نيست ، به علاوه با جمله * ( بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ ) * سازگار نمىباشد ( 1 ) .
و اينكه سوره رعد مكى است هيچ منافاتى با آنچه گفته شد ندارد ، زيرا گر چه مركز اصلى يهود ، مدينه و خيبر ، و مركز اصلى مسيحيان ، نجران و مانند آن بود ، ولى بدون شك به مكه رفت و آمد داشتند و افكار و فرهنگ و معتقدات آنها ، كم و بيش در مكه منعكس بود ، و به همين دليل مردم مكه به خاطر نشانه هايى كه آنها از آخرين پيامبر الهى مىدادند در انتظار ظهور چنين پيامبرى بودند ( داستان ورقة بن نوفل و امثال آن معروف است ) .
در بعضى ديگر از آيات قرآن نيز شواهدى بر اين موضوع داريم كه مؤمنان
هامش
( 1 ) چرا كه لازمه اين سخن آن است كه « ما انزل اليك » همان « الكتاب » بوده باشد چون هر دو اشاره به قرآن است ، در حالى كه از قرينه مقابله استفاده مىشود كه منظور از « كتاب » غير از « ما انزل اليك » است .