« گفت اى قوم من ! خدا را پرستش كنيد كه هيچ معبودى جز او نيست » ( * ( قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّه ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُه ) * ) سپس براى تحريك حس حقشناسى آنها به گوشه اى از نعمتهاى مهم پروردگار كه سراسر وجودشان را فرا گرفته اشاره كرده ، مىگويد :
« او كسى است كه شما را از زمين آفريد » ( * ( هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الأَرْضِ ) * ) زمين و آن خاك بىارزش و بىمقدار كجا و اين وجود عالى و خلقت بديع كجا ؟ آيا هيچ عقلى اجازه مىدهد كه انسان چنين خالق و پروردگارى را كه اين همه قدرت دارد و اين همه نعمت بخشيده كنار بگذارد و به سراغ اين بتهاى مسخره برود ؟
پس از اشاره به نعمت آفرينش ، نعمتهاى ديگرى را كه در زمين قرار داده به اين انسانهاى سركش يادآورى مىكند : « او كسى است كه عمران و آبادى زمين را به شما سپرد و قدرت و وسائل آن را در اختيارتان قرار داد » ( * ( وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيها ) * ) .
« واژه استعمار » و « اعمار » در لغت عرب در اصل به معنى تفويض آبادى زمين به كسى است و طبيعى است كه لازمه آن اين است كه وسائل لازم را در اختيار او بگذارد ، اين چيزى است كه ارباب لغت مانند « راغب » در مفردات و بسيارى از مفسران در تفسير آيه فوق گفتهاند .
اين احتمال نيز در معنى آيه داده شده است كه منظور آن است كه خداوند عمر طولانى به شما داده ، ولى البته معنى اول با توجه به متون لغت صحيحتر به نظر مىرسد .
و در هر حال اين موضوع به هر دو معنى در باره قوم ثمود ، صادق بوده است ، چرا كه آنها زمينهاى آباد و خرم و سرسبز و باغهايى پر نعمت داشتند و اصولا در كشاورزى ابتكار و قدرت فراوان به خرج مىدادند ، و از اين گذشته عمرهاى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 150
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٥٠