در تمام اين آيات ، نفرين شعار گونه اى در باره كسانى كه گناه عظيمى انجام دادهاند ، دائر به دورى آنها از رحمت خداوند شده است .
اين درست به شعارهايى مىماند كه امروز براى افراد و گروههاى سركش و استعمارگر و ستم پيشه گفته مىشود ، منتها اين شعار قرآنى بقدرى جالب و جامع است كه تنها ناظر به يك جنبه و يك بعد نيست ، چرا كه وقتى مىگوئيم دور باد فلان گروه ، هم دورى از رحمت خداوند را شامل مىشود هم دورى از سعادت ، و هم دورى از هر گونه خير و بركت و نعمت ، و هم دورى از بندگان خدا . البته دورى آنها از خير و سعادت ، عكس العمل دوريشان در درون جان و فكر و در محيط عمل از خدا و خلق خداست ، چرا كه هر گونه ايده و عملى بازتابى در سراى ديگر و جهان پس از مرگ دارد ، بازتابى كاملا مشابه آن و به همين دليل اين دوريها در اين جهان سرچشمه بعد و دورى در آخرت ، از رحمت و عفو و بخشش و مواهب الهى خواهد بود ( 1 ) .
هامش
( 1 ) كلمه « بعدا » از نظر تركيب نحوى در آيه فوق « مفعول مطلق » است براى جمله « ابعد هم اللَّه » كه در تقدير مىباشد ، البته قاعدتا بايد « ابعادا » به جاى « بعدا » باشد زيرا مصدر « ابعد » ابعاد است ، اما گاه مىشود كه مصدر ثلاثى مجرد به هنگام ذكر مفعول مطلق بجاى مصدر باب افعال مىنشيند مانند « * ( وَاللَّه أَنْبَتَكُمْ مِنَ الأَرْضِ نَباتاً ) * » ( دقت كنيد )