3 . حديث صحيحى كه مسلم به تنهايى ، غير از بخارى آن را آورده است .
4 . حديث صحيحى كه از نظر هر دو مشروط بوده و آن را نياوردهاند .
5 . حديث صحيحى كه از نظر بخارى مشروط بوده و آن را نقل نكرده است .
6 . حديث صحيحى كه از نظر مسلم مشروط بوده و آن را نياورده است .
7 . حديث صحيحى كه از نظر هر دو يا يكى از آنها ، مشروط نبوده و هيچكدام آن را نقل نكردهاند !
اين تقسيمبندى رتبههاى هفتگانهء حديث صحيح ، توسط « ابو عمرو و ابن الصلاح » در كتاب علومالحديث و « حافظ ابن حجر » در شرح نخبةالفكر و ديگران ذكر گرديده است . در صحيحين از اين رتبهها جز رتبههاى سهگانهء نخست ، چيزى نيامده است و چهارتاى باقيمانده فقط در خارج از صحيحين نقل شده و موجود مىباشد .
روش علما در همهء دورانها اين بوده است كه به احاديث صحيح و بلكه احاديث حسنهء موجود در خارج صحيحين احتجاج نموده و بهطور مطلق به آنها عمل كنند و هر چه مورد دلالت اين احاديث باشد ، بى كم و كاست ارزشمند و معتبر بوده است ؛ مثلًا در امور اعتقادى ، حديث « عشره مبشره » در سنن و مسند امام احمد و غيره آمده ، ولى در صحيحين نيست ، با اين وجود اهل سنت بدان اعتقاد دارند . همچنين حديث منكر و نكير ، كه در قبر از مرده سؤال مىكنند ، در صحيحين نيامده ، اما اهل سنت باز به صحت آن اعتقاد دارند .
ه ) از آنچه گذشت روشن مىشود كه احاديث صحيح ؛ در صحيحين باشد يا نباشد ، بايد مورد تصديق و عمل قرار گيرد . در عين حال ، بعضى احاديث مهدى اساساً در صحيحين هم آمده است . از جمله در صحيح مسلم ، « جابر » ( رضىاللَّه عنه ) از پيامبر صلى الله عليه و آله شنيد كه فرمود : « لا تزال طائفة من أمّتى يقاتلون على الحقّ ظاهرين الى يوم القيامة ، قال : فينزل عيسىبنمريم صلىاللَّه عليه و سلّم فيقول أميرهم تعال صلّ بنا ، فيقول لا أنّ بعضكم على بعض أمراء تكرمة اللَّه هذه الامه » ؛ گروهى از امت من تا روز قيامت همچنان در راه حق مىرزمند ، سپس عيسىبنمريم فرود مىآيد . رهبر آن گروه به عيسى مىگويد : بيا تا پشت سر تو به نماز بايستيم . عيسى عليه السلام مىگويد : خير ، شما
مصلح جهانى از ديدگاه شيعه و اهل سنت (فارسى) — صفحة 155
مساهمون: خسرو شاهى
ص١٥٥