آنچه در صحيحين نيامده ، ضعيف است . بلكه بخارى و مسلم بر خلاف اين مطلب تصريح دارند .
« ابن عمرو » در كتاب علومالحديث مىگويد : « بخارى و مسلم كليه احاديث صحيح را در صحيحين ضبط نكرده و به اين امر پايبند نبودهاند . » از بخارى نقل شده است كه گفته : « در كتاب جامع خودم چيزى جز آنچه صحيح است نياوردهام ، ولى به علت كثرت احاديث از نقل برخى احاديث صحيح ، صرفنظر كردهام » .
از مسلم نيز نقل شده كه گفته است : « هر چه نزد من بوده و در اين كتاب آوردهام ، صحيح نيست ، بلكه من هر چه مورد اتفاق همگان بوده ، در اينجا گرد آوردهام . »
حافظ بن حجر در مقدمه فتحالبارى مىگويد : « اسماعيلى بهنقل از بخارى روايت كرده و از قول وى گفته : « در اين كتاب جز [ حديث ] صحيح نياوردهام و آنچه از حديث صحيح فرو گذاشتهام ، از احاديثى كه نقل كردهام بيشتر است . »
« نووى » در مقدمهء شرح صحيح مسلم پس از اشاره به اينكه بعضى بخارى و مسلم را طبق شرطهايشان به درج احاديث ، ملزم كردند اما آن دو نتوانستند آنها را در صحيحين بياورند ، مىگويد : « اين الزام در واقع منطقى نيست ، زيرا اين دو به ضبط كليهء احاديث پايبند نبودند ، بلكه خود تصريح دارند كه نتوانستهاند كليه احاديث را ضبط نمايند و قصدشان اين بوده كه مجملى از احاديث را جمعآورى كنند ، درست همان گونه كه فقيهى بخواهد پارهاى از مسائل را گردآورى نمايد ، نه اينكه همهء مسائل را يكجا گرد آورد . »
علاوه بر اين ، آنچه عدم ضبط كليهء احاديث صحيح از سوى بخارى و عدم پايبندىاش به اين امر را روشن مىسازد ، اين گفتهء او است : « من صد هزار حديث صحيح و دويست هزار حديث غير صحيح را حفظ كردم ، در حالى كه مىدانيم احاديث منتسب به پيامبر صلى الله عليه و آله با احتساب احاديث معلقه ، جملگى از ده هزار حديث تجاوز نمىكند . » از سوى ديگر « الحاكم » بر بخارى و مسلم « خرده » گرفته كه چرا بسيارى از احاديث را نياوردهاند ؟ وى در كتاب المستدرك على الصحيحين احاديث
مصلح جهانى از ديدگاه شيعه و اهل سنت (فارسى) — صفحة 153
مساهمون: خسرو شاهى
ص١٥٣