وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي اللَّه مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيا حَسَنَةً :
« و آنها كه مورد ستم واقع شدند و به دنبال آن در راه خدا مهاجرت اختيار كردند جايگاه پاكيزه اى در دنيا خواهند داشت .
اين نكته نيز لازم به تذكر است ، كه هجرت از نظر اسلام تنها هجرت مكانى و خارجى نيست ، بلكه بايد قبل از اين هجرت هجرتى از درون آغاز شود ، و آن « هجرت » و « دورى » از چيزهايى است كه منافات با اصالت و افتخارات انسانى دارد ، تا در سايه آن براى هجرت خارجى و مكانى آماده شود . و اين هجرت لازم است ، تا اگر نيازى به هجرت مكانى نداشت ، در پرتو اين هجرت درونى در صف مهاجران راه خدا در آيد .
اصولا روح هجرت همان فرار از « ظلمت » به « نور » و از كفر به ايمان ، از گناه و نافرمانى به اطاعت فرمان خدا است ، و لذا در احاديث مىخوانيم : مهاجرانى كه جسمشان هجرت كرده اما در درون و روح خود هجرتى نداشتهاند ، در صف مهاجران نيستند ، و به عكس آنها كه نيازى به هجرت مكانى نداشتهاند ، اما دست به هجرت در درون وجود خود زدهاند ، در زمره مهاجرانند . امير مؤمنان على ع مىفرمايد :
و يقول الرجل هاجرت ، و لم يهاجر ، انما المهاجرون الذين يهجرون السيئات و لم ياتوا بها
: « بعضى مىگويند مهاجرت كردهايم در حالى كه مهاجرت واقعى نكردهاند مهاجران واقعى آنها هستند كه از گناهان هجرت مىكنند و مرتكب آن نمىشوند ( 1 ) پيامبر ص فرمود :
من فر بدينه من ارض الى ارض و ان كان شبرا من الارض استوجب الجنة و كان رفيق محمد و ابراهيم عليهما السلام
:
هامش
( 1 ) سفينة البحار ( هجر ) .