شهرهاى كوچك بيش از آن خانه ندارند ) .
جالب توجه اينكه قرآن در آيه فوق علاوه بر ذكر « همسايگان نزديك » ، تصريح به حق « همسايگان دور » كرده است زيرا كلمه همسايه معمولا مفهوم محدودى دارد ، و تنها همسايگان نزديك را در برمىگيرد لذا براى توجه دادن به وسعت مفهوم آن از نظر اسلام راهى جز اين نبوده كه نامى از همسايگان دور نيز صريحا برده شود .
و نيز ممكن است منظور از همسايگان دور ، همسايگان غير مسلمان باشد ، زيرا حق جوار ( همسايگى ) در اسلام منحصر به همسايگان مسلمان نيست و غير مسلمانان را نيز شامل مىشود . ( مگر آنهايى كه با مسلمانان سر جنگ داشته باشند ) .
« حق جوار » در اسلام به قدرى اهميت دارد كه در وصاياى معروف امير مؤمنان ع مىخوانيم :
ما زال ( رسول اللَّه ) يوصى بهم حتى ظننا انه سيورثهم
: « آن قدر پيامبر ص در باره آنها سفارش كرد ، كه ما فكر كرديم شايد دستور دهد همسايگان از يكديگر ارث ببرند ( اين حديث در منابع معروف اهل تسنن نيز آمده است ، در تفسير المنار و تفسير قرطبى از بخارى نيز همين مضمون از پيامبر ص نقل شده است ) .
در حديث ديگرى از پيامبر ص نقل شده كه در يكى از روزها سه بار فرمود :
و اللَّه لا يؤمن
: « به خدا سوگند چنين كسى ايمان ندارد . . . » يكى پرسيد چه كسى ؟ ! پيامبر ص فرمود :
الذى لا يامن جاره بوائقه
: « كسى كه همسايه او از مزاحمت او در امان نيست » ! ( 1 ) و باز در حديث ديگرى مىخوانيم كه پيامبر ص فرمود :
من كان يؤمن باللَّه و اليوم الآخر فليحسن الى جاره
: « كسى كه ايمان به خدا و روز رستاخيز دارد بايد به همسايگان خود نيكى كند » ( 2 ) .
هامش
( 1 ) - تفسير قرطبى جلد سوم صفحه 1754 .
( 2 ) - المنار جلد پنجم صفحه 92 ط بيروت .