ديگر اينكه آيه مىگويد : « با يتيمان بطور شايسته سخن گوئيد » يعنى با عبارات و سخنان دلنشين و شايسته هم كمبود روانى آنها را بر طرف سازيد و هم به « رشد عقلى » آنها كمك كنيد تا به موقع بلوغ از رشد عقلى كافى برخوردار باشند ، و به اين ترتيب برنامه سازندگى شخصيت آنها نيز جزء وظائف سرپرستان خواهد بود .
* ( وَابْتَلُوا الْيَتامى حَتَّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ ) * در اينجا دستور ديگرى در باره يتيمان و سرنوشت اموال آنها داده و مىفرمايد :
« يتيمان را بيازمائيد تا هنگامى كه به حد بلوغ برسند » و اگر در اين موقع در آنها رشد كافى براى اداره اموال خود يافتيد ، ثروت آنها را به آنها بازگردانيد - در اين آيه چند نكته است كه بايد به آن توجه داشت :
1 - از تعبير به « حتى » استفاده مىشود كه بايد آزمايش يتيمان ، پيش از رسيدن به حد بلوغ و به صورت مكرر و مستمر انجام شود ، تا هنگامى كه در آستانه بلوغ قرار گرفتند وضع آنها كاملا از نظر رشد عقلى براى اداره امور مالى خود روشن گردد - ضمنا چنين استفاده مىشود كه منظور از آزمايش ، پرورش تدريجى يتيمان است ، يعنى نگذاريد آنها به حد بلوغ برسند و سپس اقدام به - سپردن اموالشان به آنها بكنيد بلكه آنها را قبل از بلوغ با برنامههاى عملى ، براى زندگى مستقل آماده كنيد .
و اما اينكه چگونه بايد يتيمان آزمايش شوند راه آن اين است كه مقدارى مال در اختيار آنها گذارده شود ، و به خريد و فروش و تجارت بپردازند ، اما اعمال آنها با نظارت « ولى » بطورى كه استقلال عمل را از آنها سلب نكند انجام شود هنگامى كه معلوم شد از عهده اين كار برمىآيند و در معامله گول نمىخورند ، بايد اموالشان را بدستشان سپرد و گرنه با تربيت و پرورشهاى مستمر بايد آنها را چنان آماده كرد كه بتوانند در آينده زمام زندگى خود را بدست گيرند .
2 - تعبير به « * ( إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ ) * » اشاره به اين است كه آنها به سر حدى برسند
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 271
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٧١