سستى به خود راه دهند و غمگين گردند و از پيروزى نهايى مايوس شوند ، زيرا افراد بيدار همانطور كه از پيروزيها استفاده مىكنند از شكستها نيز درس مىآموزند و در پرتو آن نقاط ضعفى را كه سرچشمه شكست شده ، پيدا مىكنند و با بر طرف ساختن آن براى پيروزى نهايى آماده مىشوند .
جمله « * ( وَأَنْتُمُ الأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ) * » : شما برتريد اگر ايمان داشته باشيد ، يك جمله بسيار پر معنى است يعنى شكست شما در حقيقت براى از دست دادن روح ايمان و آثار آن بوده ، شما اگر فرمان خدا و پيامبر را در اين ميدان زير پا نمىگذاشتيد گرفتار چنين سرنوشتى نمىشديد ، و باز هم غمگين نباشيد اگر بر مسير ايمان ثابت بمانيد پيروزى نهايى از آن شما است ، و شكست در يك ميدان ، به معنى شكست نهايى در جنگ نيست .
* ( إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُه ) * .
« قرح » به معنى جراحتى است كه در بدن بر اثر برخورد با يك عامل خارجى پيدا مىشود . در اين آيه درس ديگرى براى رسيدن به پيروزى نهايى به - مسلمانان داده شده است كه شما نبايد از دشمنان كمتر باشيد ، آنها در ميدان « بدر » شكستى سخت و سنگين از شما خوردند و هفتاد نفر كشته ، و تعداد زيادى مجروح و اسير دادند و با آن همه از پاى ننشستند ، و در اين ميدان شكست خود را بر اثر غفلت شما جبران كردند ، اگر شما در اين ميدان گرفتار شكست شديد بايد از پاى ننشينيد تا آن را جبران كنيد ، و لذا مىفرمايد : « اگر به شما جراحتى رسيد به آنها هم جراحتى همانند آن رسيد » بنا بر اين سستى و اندوه شما براى چيست .
بعضى از مفسران آيه را اشاره به جراحاتى كه بر كفار در ميدان احد نشست مىدانند ، ولى اولا اين جراحات مانند جراحات مسلمين نبود بنا بر اين با كلمه « مثله » سازگار نيست . و ثانيا با جمله بعد كه تفسير آن خواهد آمد تناسب ندارد .
* ( وَتِلْكَ الأَيَّامُ نُداوِلُها بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّه الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 108
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٠٨