* ( مِنْكُمْ شُهَداءَ ) * :
در اين قسمت نخست اشاره به يكى از سنن الهى شده است كه در زندگى بشر حوادث تلخ و شيرينى رخ مىدهد كه هيچكدام پايدار نيست ، شكستها ، پيروزيها ، قدرتها ، عظمتها و ناتوانيها همه در حال دگرگونى هستند بنا بر اين نبايد شكست در يك ميدان و آثار آن را پايدار فرض كرد ، بلكه بايد با بررسى عوامل و انگيزههاى شكست از سنت تحول استفاده نمود ، و آن را به پيروزى تبديل كرد دنيا فراز و نشيب دارد و زندگى در حال دگرگونى است و « خداوند اين ايام را در ميان مردم بطور مداوم گردش مىدهد » تا سنت تكامل از لابلاى اين حوادث آشكار شود ( 1 ) .
سپس اشاره به نتيجه اين حوادث ناگوار كرده و مىفرمايد « * ( وَلِيَعْلَمَ اللَّه الَّذِينَ آمَنُوا ) * . . . » اينها بخاطر آن است كه افراد با ايمان ، از مدعيان ايمان ، شناخته شوند و به عبارت ديگر تا حوادث دردناك در تاريخ ملتى روى ندهد صفوف از هم مشخص نخواهند شد ، زيرا پيروزيها خوابآور و اغفال كننده است در حالى كه شكستها براى افراد آماده بيدار كننده و نشان دهنده ارزشها است .
در جمله « و * ( يَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ ) * » مىفرمايد : يكى از نتائج اين شكست دردناك اين بود كه شما شهيدان و قربانيانى در راه اسلام بدهيد ، و بدانيد اين آئين پاك را ارزان بدست نياوردهايد تا در آينده ارزان از دست بدهيد ، ملتى كه قربانى در راه اهداف مقدس خود ندهد هميشه آنها را كوچك مىشمرد اما به هنگامى كه قربانى داد هم خود او ، و هم نسلهاى آينده او ، بديده عظمت به آن مىنگرند .
ممكن است منظور از « شهداء » در اينجا گواهان باشد ، يعنى خدا مىخواست با اين حادثه گواهانى از شما بگيرد كه چگونه نافرمانيها به شكستهاى دردناكى
هامش
( 1 ) - « ايام » جمع « يوم » به معنى روز است و گاهى به دورانهاى پيروزى ملتها نيز ايام گفته مىشود « نداولها » از « مداولة » به معنى اين است كه چيزى را در ميان عده اى يكى بعد از ديگرى گردش دهند .