آغاز ذى الحجه ، و « * ( أَيَّامٍ مَعْدُوداتٍ ) * » همان ايام تشريق است كه در بالا گفته شد ، ولى بعضى از مفسران ، احتمالاتى غير از اين دادهاند كه شرح آن در ذيل آيه 28 سوره حج خواهد آمد ( 1 ) .
در اينكه منظور از اين « اذكار » چيست ؟ در احاديث اسلامى به اين صورت تعيين شده كه بعد از پانزده نماز كه آغازش نماز ظهر روز عيد قربان ، و پايانش نماز روز سيزدهم است ، جملههاى الهام بخش زير تكرار گردد :
اللَّه اكبر اللَّه اكبر ، لا إله الا اللَّه و اللَّه اكبر و للَّه الحمد اللَّه اكبر على ما هدانا اللَّه اكبر على ما رزقنا من بهيمة الانعام .
سپس در دنبال اين دستور مىافزايد : « كسانى كه تعجيل كنند و ( ذكر خدا را ) در دو روز انجام دهند گناهى بر آنان نيست ، و كسانى كه تاخير كنند ( و سه روز انجام دهند نيز ) گناهى بر آنها نيست ، براى كسانى كه تقوا پيشه كنند » ( * ( فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلا إِثْمَ عَلَيْه وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْه لِمَنِ اتَّقى ) * ) .
اين تعبير در حقيقت ، اشاره به نوعى تخيير در اداء ذكر خدا ، ميان دو روز و سه روز مىباشد .
جمله « * ( لِمَنِ اتَّقى ) * » ( براى كسانى كه تقوا پيشه كرده باشند ) ظاهرا قيد است براى مساله تعجيل در دو روز ، يعنى قناعت به دو روز مخصوص اين گونه اشخاص است .
و در روايات اهل بيت ع آمده است كه منظور از « پرهيز » در اينجا پرهيز از صيد است ، يعنى كسانى كه به هنگام احرام ، پرهيز از صيد يا از تمام تروك احرام كردهاند ، مىتوانند بعد از عيد قربان ، دو روز در « منى » بمانند و مراسم آن را بجا
هامش
( 1 ) با اينكه « ايام » جمع « يوم » ، مذكر است ، صفت آن « معلومات » يا « معدودات » به صورت مؤنث آورده شده ( جمع مكسر معمولا با وصف مؤنث آورده مىشود ، اما مؤنث مفرد ، نه جمع به الف و تاء ) بعضى گفتهاند به خاطر آن است كه ايام مركب از ساعات است كه داراى تاء تانيث مىباشد . و شايد اشاره اى به اين نكته باشد كه در تمام ساعات اين ايام ، به ياد خدا باشيد ( رجوع كنيد به املاء ما من به الرحمن ، جلد اول صفحه 88 ) .