آورند و ياد خدا كنند و اما كسانى كه پرهيز نكرده باشند بايد سه روز بمانند و آن مراسم را بجا آورند و ذكر خدا كنند .
بعضى جمله « * ( فَلا إِثْمَ عَلَيْه ) * » را اشاره به نفى هر گونه گناه از زائران خانه خدا مىدانند ، يعنى آنها بعد از انجام مناسك حج كه پايانش اين اذكار است در صورت ايمان و اخلاص كامل همه آثار گناهان پيشين و رسوبات معاصى از دل و جانشان شسته مىشود ، و با روحى پاك از هر گونه آلايش از اين مراسم باز مىگردند .
اين سخن گر چه ذاتا صحيح است ، اما ظاهرا آيه با معنى اول هماهنگتر است .
و در پايان آيه ، يك دستور كلى به تقوا داده ، مىفرمايد : « تقواى الهى پيشه كنيد و بدانيد شما به سوى او محشور خواهيد شد » ( * ( وَاتَّقُوا اللَّه وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْه تُحْشَرُونَ ) * ) .
بنا بر يكى از دو تفسيرى كه در بالا ذكر شد ، اين جمله مىتواند اشاره به اين باشد كه مراسم روحانى حج ، گناهان گذشته شما را پاك كرد ، و همچون فرزندى كه از مادر متولد شده است پاك از اين مراسم باز مىگرديد ، اما مراقب باشيد بعدا خود را آلوده نكنيد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 71
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧١