در آخرين آيه ، اشاره به گروه دوم كرده ( همان گروهى كه حسنه دنيا و آخرت را از خدا مىطلبند ) مىفرمايد : « آنها نصيب و بهره اى از كسب خود دارند و خداوند سريع الحساب است » ( * ( أُولئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا وَاللَّه سَرِيعُ الْحِسابِ ) * ) .
در حقيقت اين آيه نقطه مقابل جمله اى است كه در آيات قبل درباره گروه اول آمد كه مىفرمايد * ( وَما لَه فِي الآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ ) * : « آنها نصيبى در آخرت ندارند » .
بعضى نيز احتمال دادهاند كه به هر دو گروه بازگردد ، گروه اول بهره اى از متاع دنيا مىبرند ، و گروه دوم خير دنيا و آخرت نصيبشان مىشود ، شبيه آنچه در آيات 18 تا 20 سوره اسراء آمده است كه مىفرمايد : « آن كس كه تنها زندگى زودگذر دنيا را مىطلبد ، آن مقدار را كه بخواهيم و به هر كس اراده كنيم به او مىدهيم ، سپس دوزخ را براى او قرار خواهيم داد . . . و آن كس كه سراى آخرت را طلب كند ، و سعى و كوشش خود را براى آن انجام دهد ، در حالى كه ايمان داشته باشد سعى و تلاش او پاداش داده خواهد شد ، و هر يك از اين دو از عطاى پروردگارت بهره و كمك مىگيرد » .
ولى تفسير اول با آيات مورد بحث هماهنگتر است .
تعبير به « نصيب » گر چه به صورت نكره آمده ولى قرائن گواهى مىدهد كه نكره در اينجا براى بيان عظمت است ، و تعبير به « * ( مِمَّا كَسَبُوا ) * » ( به خاطر آنچه انجام دادند ) اشاره به كمى اين نصيب و بهره نيست ، زيرا ممكن است « من » در اينجا ابتدائيه باشد نه تبعيضى .
تعبير به « كسب » در جمله « * ( مِمَّا كَسَبُوا ) * » ، به گفته بسيارى از مفسران به معنى همين دعائى است كه درباره خير دنيا و آخرت مىكند ، و انتخاب اين تعبير ممكن است اشاره به نكته لطيفى باشد كه دعا كردن خود يكى از بهترين عبادات و اعمال است .
از بررسى دهها آيه ، در قرآن مجيد كه ماده كسب و مشتقاتش در آن به كار رفته
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 67
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٧