ذكر كردهاند ، در روايتى از امام صادق ع به معنى وسعت رزق و حسن خلق در دنيا و خشنودى خدا و بهشت در آخرت تفسير شده است (
انها السعة فى الرزق و المعاش و حسن الخلق فى الدنيا و رضوان اللَّه و الجنة فى الاخرة
) . ( 1 )
و بعضى از مفسران آن را به معنى علم و عبادت در دنيا و بهشت در آخرت ، يا مال در دنيا ، و بهشت در آخرت ، يا همسر خوب و صالح در دنيا و بهشت در آخرت دانستهاند در حديثى نيز از پيامبر اكرم ص آمده است :
من اوتى قلبا شاكرا و لسانا ذاكرا و زوجة مؤمنة تعينه على امر دنياه و اخراه فقد اوتى فى الدنيا حسنة و فى الاخرة حسنة و وقى عذاب النار ،
« كسى كه خدا به او قلبى شاكر ، زبانى مشغول به ذكر حق ، و همسرى با ايمان كه او را در امور دنيا و آخرت يارى كند ببخشد ، نيكى دنيا و آخرت را به او داده و از عذاب آتش باز داشته شده » ( 2 ) .
بديهى است حسنه به معنى هر گونه خير و خوبى است و مفهومى وسيع و گسترده دارد كه تمام مواهب مادى و معنوى را شامل مىشود ، بنا بر اين آنچه در روايات فوق يا كلمات مفسران آمده است بيان مصداقهاى روشن آن مىباشد ، و مفهوم آيه را محدود نمىكند ، و اينكه بعضى از مفسران تصور كردهاند « حسنه » چون در آيه به صورت مفرد نكره است هر گونه نيكى را شامل نمىشود و لذا در تعيين مصداق آن در ميان مفسران گفتگو است ( 3 ) اشتباهى بيش نيست زيرا گاه مىشود كه مفرد نكره نيز معنى جنس مىبخشد و مورد آيه ظاهرا از اين قبيل است و به گفته بعضى از مفسران ، افراد با ايمان اصل حسنه را از خدا مىخواهند بدون اينكه نوعى از آن را انتخاب كنند ، و همه را واگذار به مشيت و اراده و انعام الهى مىنمايند ( 4 ) .
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، جلد 1 صفحه 297 .
( 2 ) همان مدرك ، صفحه 298 .
( 3 ) تفسير كبير ، جلد 5 صفحه 189 .
( 4 ) تفسير فى ظلال القرآن ، جلد 1 صفحه 290 .