بلكه هر نوع روزى و موهبتى از ناحيه او است .
جمله « * ( بِغَيْرِ حِسابٍ ) * » ( بدون حساب ) اشاره به اين است كه درياى مواهب الهى آن قدر وسيع و پهناور است كه هر قدر به هر كس ببخشد كمترين تاثيرى براى او نمىكند و نياز به « نگاه داشتن حساب » ندارد ، زيرا حساب را آنها نگه مىدارند كه سرمايه محدودى دارند ، و بيم تمام شدن يا كمبود سرمايه در باره آنها مىرود ، چنين اشخاصى هستند كه دائما در عطاياى خود حسابگرند . مبادا سرمايه آنها از دست برود ، اما خداوندى كه درياى بى پايان هستى و كمالات است ، نه بيم كمبود دارد ، و نه كسى از او حساب مىگيرد ، و نه نيازى به حساب دارد .
از آنچه گفته شد ، روشن مىشود كه اين جمله ، منافات با آياتى كه بيان تقدير الهى و اندازه گيرى و لياقت و شايستگى افراد و حكمت و تدبير آفرينش را بيان مىكند ، ندارد .
4 - سؤال ديگرى در اينجا مطرح است و آن اينكه : از نظر قانون آفرينش و حكم عقل و دعوت انبياء ، هر كسى در كسب سعادت و خوشبختى و عزت و ذلت و تلاش و كوشش براى كسب روزى خويش مختار و آزاد است ، پس چگونه در آيه فوق ، همه اينها به خداوند نسبت داده شده است ؟ ! پاسخ اين سؤال اين است كه سرچشمه اصلى عالم آفرينش و تمام مواهب و قدرتهايى كه افراد دارند ، خداست ، اوست كه همه امكانات را براى تحصيل عزت و خوشبختى در اختيار بندگان ، قرار داده ، و اوست كه قوانينى در اين عالم وضع كرده كه اگر پشت پا به آن بزنند ، نتيجه آن ، ذلت است ، و به همين دليل همه اينها را مىتوان به او نسبت داد ، ولى اين نسبت هرگز منافات با آزادى اراده بشر ندارد ، زيرا انسان كه از اين قوانين و مواهب ، از اين قدرتها و نيروها ، حسن استفاده ، يا سوء استفاده مىكند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 497
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٩٧