لحن آيه مشاهده مىشود به خاطر همين معنى است .
در اين آيه منافع و زيانهاى اين دو با هم مقايسه شده و برترى زيانها و گناه سنگين آن بر منافع آنها مورد تصريح قرار گرفته است مسلما منافع مادى كه احيانا از طريق فروش شراب يا انجام قمار حاصل مىشود و يا منافع خيالى كه به خاطر تخدير حاصل از مستى شراب و غفلت از هموم و غموم و اندوهها به دست مىآيد در برابر زيانهاى فوق العاده اخلاقى و اجتماعى و بهداشتى اين دو بسيار ناچيز است .
بنا بر اين هيچ انسان عاقلى به خاطر آن نفع كم به اين همه زيان تن در نمىدهد .
« اثم » به گفته معجم مقاييس اللغة در اصل ، به معنى كندى و عقب افتادن است ، و از آنجا كه گناهان ، انسان را از رسيدن به خيرات ، عقب مىاندازد اين واژه بر آن اطلاق شده است ، بلكه در بعضى از موارد از آيات قرآن غير اين معنى ( كندى و تاخر ) مناسب نيست ، مانند : وَإِذا قِيلَ لَه اتَّقِ اللَّه أَخَذَتْه الْعِزَّةُ بِالإِثْمِ ( 1 ) ، « و هنگامى كه به او گفته شود ، تقوا پيشه كن ، غرور ، و مقامات موهوم او را از وصول به تقوا ، كند مىسازد » .
به هر حال ، اثم به هر كار و هر چيزى گفته مىشود كه حالتى در روح و عقل به وجود مىآورد ، و انسان را از رسيدن به نيكيها و كمالات باز مىدارد ، بنا بر اين وجود « اثم كبير » در شراب و قمار ، دليل بر تاثير منفى اين دو در رسيدن به تقوا و كمالات معنوى و انسانى است كه شرح آن در نكتهها خواهد آمد .
سومين سؤالى كه در آيه فوق مطرح است ، سؤال درباره انفاق است ، مىفرمايد : « از تو سؤال مىكنند چه چيز انفاق كنند » ( * ( وَيَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ ) * ) .
« بگو از ما زاد نيازمنديهايتان » ( * ( قُلِ الْعَفْوَ ) * ) .
هامش
( 1 ) سوره بقره ، آيه 206 .