تفسير : پاسخ به چهار سؤال
آيه اول از دو سؤال درباره « شراب » و « قمار » شروع مىشود ، مىفرمايد : « از تو درباره شراب و قمار سؤال مىكنند » ( * ( يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ ) * ) .
« خمر » در لغت در اصل به گفته « راغب » به معنى پوشانيدن چيزى است و لذا به چيزى كه با آن مىپوشانند « خمار » گفته مىشود هر چند خمار معمولا به چيزى گفته مىشود كه زن سر خود را با آن مىپوشاند .
در معجم مقاييس اللغه نيز براى « خمر » يك ريشه ذكر كرده كه دلالت بر پوشاندن و اختلاط و آميزش در پنهانى مىكند و از آنجا كه شراب عقل انسان را مىپوشاند به آن خمر گفته شده زيرا سبب مستى است و مستى پرده اى بر روى عقل مىافكند و نمىگذارد انسان خوب و بد را تشخيص دهد .
« خمر » در اصطلاح شرع به معنى شراب انگور نيست بلكه به معنى هر مايع مست كننده است خواه از انگور گرفته شده باشد و يا از كشمش يا خرما و يا هر چيز ديگر ، هر چند در لغت براى هر يك از انواع مشروبات الكلى اسمى قرار داده شده است .
« ميسر » از ماده « يسر » گرفته شده كه به معنى سهل و آسان است ، و از آنجا كه « قمار » در نظر بعضى از مردم وسيله آسانى براى نيل به مال و ثروت است به آن ميسر گفته شده است .
سپس در جواب مىفرمايد : « بگو در اين دو گناه بزرگى است و منافعى ( از نظر ظاهر و جنبه مادى ) براى مردم دارد ولى گناه آنها از نفعشان بيشتر است » ( * ( قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما ) * ) .
با توجه به اينكه جامعه عرب جاهلى بسيار آلوده به شراب و قمار بوده حكم تحريم اين دو به طور تدريجى و در چند مرحله نازل شده و اگر نرمش و مدارايى در