و در شان نزول آيه دوم در تفسير « قمى » از امام صادق ع و در « مجمع البيان » از « ابن عباس » چنين نقل شده است :
هنگامى كه آيه « وَلا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » ( و به مال يتيم جز به بهترين طريق نزديك نشويد ( 1 ) ) و آيه « إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيراً » ( كسانى كه اموال يتيمان را از روى ظلم و ستم مىخورند ، تنها آتش مىخورند و به زودى به آتش سوزانى مىسوزند ( 2 ) ) نازل شد ، كه در آن از نزديك شدن به اموال و دارايى يتيمان مگر در صورتى كه براى آنان نفعى داشته باشد ، و نيز از خوردن اموال آنان نهى شده ، مردمى كه يتيمى در خانه داشتند ، از كفالت وى فاصله گرفتند و او را به حال خود گذاشتند ، و حتى گروهى آنان را از خانه خود بيرون كردند ، و آنها كه بيرون نكردند ، در خانه براى آنان وضعى به وجود آورده بودند كه كمتر از بيرون كردن نبود ، زيرا غذاى او را كه از مال خودش تهيه مىشد ، با غذاى خود مخلوط نمىكردند ، و حتى جداگانه براى آنان غذا مىپختند و پس از آنكه آن يتيم در گوشه اى از اطاق غذاى مخصوص خويش را مىخورد ، زيادى آن را اگر اضافه مىآمد ، براى او ذخيره مىكردند تا دفعه بعد بخورد و اگر فاسد مىشد به دور مىريختند .
همه اين كارها براى آن بود كه گرفتار مسئوليت خوردن مال يتيم نشده باشند اين عمل هم براى سرپرستان و هم براى يتيمان مشكلات فراوانى به بار مىآورد ، به دنبال اين جريان آنها خدمت پيامبر رسيده و از اين طرز عمل سؤال كردند در پاسخ آنها اين آيه نازل شد .
هامش
( 1 ) سوره اسراء ، آيه 34 .
( 2 ) سوره نساء ، آيه 10 .