و بالاخره ششمين و آخرين برنامه اين گروه نيكوكار را چنين شرح مىدهد :
« كسانى هستند كه در هنگام محروميت و فقر ، و به هنگام بيمارى و درد ، و همچنين در موقع جنگ در برابر دشمن ، صبر و استقامت به خرج مىدهند ، و در برابر اين حوادث زانو نمىزنند » ( * ( وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْساءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ ) * ) ( 1 ) و در پايان آيه به عنوان جمعبندى و تاكيد بر شش صفت عالى گذشته مىگويد : « اينها كسانى هستند كه راست مىگويند و اينها پرهيزگارانند » * ( أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ ) * ) .
راستگويى آنها از اينجا روشن مىشود كه اعمال و رفتارشان از هر نظر با اعتقاد و ايمانشان هماهنگ است ، و تقوا و پرهيزگاريشان از اينجا معلوم مىشود كه آنها هم وظيفه خود را در برابر « اللَّه » و هم در برابر نيازمندان و محرومان و كل جامعه انسانى و هم در برابر خويشتن خويش انجام مىدهند .
جالب اينكه شش صفت برجسته فوق هم شامل اصول اعتقادى و اخلاقى و هم برنامههاى عملى است .
در زمينه اصول اعتقادى تمام پايههاى اصلى ذكر شده ، و از ميان برنامههاى عملى به انفاق و نماز و زكات كه سمبلى از رابطه خلق با خالق ، و خلق با خلق است اشاره گرديده و از ميان برنامههاى اخلاقى تكيه بر وفاى به عهد و استقامت و پايدارى شده كه ريشه همه صفات عالى اخلاقى را تشكيل مىدهد .
هامش
( 1 ) « باساء » از ماده « بؤس » به معنى فقر و « ضراء » به معنى درد و بيمارى و « حين الباس » به معنى هنگام جنگ است ( مجمع البيان ذيل آيه مورد بحث ) .