شان نزول :
عادت عرب جاهلى بر اين بود كه اگر كسى از قبيله آنها كشته مىشد تصميم مىگرفتند تا آنجا كه قدرت دارند از قبيله قاتل بكشند ، و اين فكر تا آنجا پيش رفته بود كه حاضر بودند به خاطر كشته شدن يك فرد تمام طائفه قاتل را نابود كنند آيه فوق نازل شد و حكم عادلانه قصاص را بيان كرد .
اين حكم اسلامى ، در واقع حد وسطى بود ميان دو حكم مختلف كه در آن زمان وجود داشت بعضى قصاص را لازم مىدانستند و چيزى جز آن را مجاز نمىشمردند و بعضى تنها ديه را لازم مىشمردند ، اسلام قصاص را در صورت عدم رضايت اولياى مقتول ، و ديه را به هنگام رضايت طرفين قرار داد .
تفسير : قصاص مايه حيات شما است !
از اين آيات به بعد يك سلسله از احكام اسلامى مطرح مىشود و آيات گذشته را كه تحت عنوان « بر و نيكوكارى » بود و بخش مهمى از برنامههاى اسلام را شرح مىداد تكميل مىكند .
نخست از مساله حفظ احترام خونها كه مساله فوق العاده مهمى در روابط اجتماعى است آغاز مىكند ، و خط بطلان بر آداب و سنن جاهلى مىكشد ، مؤمنان را مخاطب قرار داده چنين مىگويد :
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد حكم قصاص در مورد كشتگان بر شما نوشته شده است » ( * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى ) * ) .
قرآن گاهى از دستورات لازم الاجراء با جمله كتب عليكم : « بر شما نوشته شده » تعبير مىكند ، از جمله در آيه فوق و همچنين آيات آينده كه در مورد وصيت و روزه سخن مىگويد ، همين تعبير ديده مىشود ، و به هر حال اين تعبير اهميت