« آنها زكات را مىپردازند » ( * ( وَآتَى الزَّكاةَ ) * ) .
بسيارند افرادى كه در پاره اى از موارد حاضرند به مستمندان كمك كنند اما در اداء حقوق واجب سهلانگار مىباشند ، و به عكس گروهى غير از اداى حقوق واجب به هيچگونه كمك ديگرى تن در نمىدهند ، حتى حاضر نيستند حتى يك دينار به نيازمندترين افراد بدهند ، آيه فوق با ذكر « انفاق مستحبّ و ايثارگرى » از يك سو ، و « اداى حقوق واجب » از سوى ديگر ، اين هر دو گروه را از صف نيكوكاران واقعى خارج مىسازد و نيكوكار را كسى مىداند كه در هر دو ميدان انجام وظيفه كند .
و جالب اينكه در مورد انفاقهاى مستحبّ كلمه * ( عَلى حُبِّه ) * ( با اينكه ثروت محبوب آنها است ) را ذكر مىكند ، ولى در مورد زكات واجب نه ، چرا كه اداى حقوق واجب مالى يك وظيفه الهى و اجتماعى است و اصولا نيازمندان - طبق منطق اسلام - در اموال ثروتمندان به نسبت معينى شريكند ، پرداختن مال شريك نيازى به اين تعبير ندارد .
پنجمين ويژگى آنها را وفاى به عهد مىشمرد و مىگويد : « كسانى هستند كه به عهد خويش به هنگامى كه پيمان مىبندند وفا مىكنند » ( * ( وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا ) * ) .
چرا كه سرمايه زندگى اجتماعى اعتماد متقابل افراد جامعه است ، و از جمله گناهانى كه رشته اطمينان و اعتماد را پاره مىكند و زيربناى روابط اجتماعى را سست مىنمايد ترك وفاى به عهد است ، به همين دليل در روايات اسلامى چنين مىخوانيم كه مسلمانان موظفند سه برنامه را در مورد همه انجام دهند ، خواه طرف مقابل ، مسلمان باشد يا كافر ، نيكوكار باشد يا بدكار ، و آن سه عبارتند از :
وفاى به عهد ، اداى امانت و احترام به پدر و مادر ( 1 ) .
هامش
( 1 ) اصول كافى جلد دوم باب البر بالوالدين صفحه 129 حديث 15 .